XÂY DỰNG NỘI LỰC

Ai cũng muốn thành công, cũng muốn thăng tiến và chạm đỉnh sự nghiệp, nhưng thành công là gì và bạn cần chuẩn bị gì để vươn đến thành công?
Khoá học này dành cho tất cả những ai mong muốn thành công vì trong khoá học này, bạn sẽ được trao bí kíp xây dựng nội lực để thành công. Thành công không đến từ bên ngoài, càng không đến từ sự vay mượn mà đến từ chính sự trưởng thành trên hành trình dũng cảm và kiên cường của bạn.
Bộ 5 phẩm chất giúp bạn xây dựng nội lực vững mạnh để thành công bao gồm:

1. Tư duy làm chủ và khả năng quyết đoán
2. Tâm thế hướng đến thành công
3. Lòng can đảm và sự kiên cường
4. Khả năng ứng phó với sự bất định
5. Tâm thế và khả năng phát triển bản thân




Tư duy thành công

Nếu để ý, bạn sẽ thấy người thành công đưa việc gì người ta cũng làm tốt, dù thích hay không thích, dù có kinh nghiệm hay không. Nếu cần phải làm, người ta sẽ sử dụng tư duy phản biện, khả năng đặt vấn đề, kỹ năng giải quyết vấn đề, công cụ tư duy kiểu tư duy thiết kế để tìm ra cách giải quyết tốt nhất. Tư duy xong, họ sẽ có action plan - kế hoạch hành động, và sử dụng kỹ năng tổ chức để sắp xếp công việc một cách hợp lý, khoa học, tiết kiệm nguồn lực, hiệu quả cao. Và không làm thì thôi. Đã làm, dù chỉ là rửa chén, giặt đồ, lau sàn, vv, họ cũng làm tốt hơn người khác.



Nếu thế, tại sao họ không đi mà lau sàn hàng ngày đi, bạn hỏi. Chẳng qua là vì người ta biết sử dụng thời gian. Cũng là một tiếng đồng hồ, giá trị họ tạo ra có thể gấp một vạn lần so với chuyện lau sàn. Vậy thì ai lại đi lau sàn? Phân công lao động hợp lý là thế. Không phân biệt chuyện nặng chuyện nhẹ, chuyện nhỏ chuyện to, mà là phân công lao động theo giá trị tạo ra. Vậy thôi! Tuy nhiên, khi lau sàn có giá trị thiền định để tập trung suy nghĩ vào một thứ, một điểm, hoặc để đầu óc trả về trạng thái không, không nghĩ gì, thì nó lại vô giá, và có khi, họ sẽ chọn những việc linh tinh như lau sàn, quét vườn, làm mộc, trồng rau, vv.

Không làm thì thôi, dù chuyện lớn hay chuyện nhỏ, cách họ tư duy cực kỳ linh hoạt. Zoom in để nhìn rõ chi tiết. Zoom out để nhìn thấy toàn cảnh. Zoom back in - Zoom in trở lại để xem có rủi ro ở đoạn nào không, và nếu có thì chuẩn bị plan B khi rủi ro xảy ra thế nào. Vì hiểu rất rõ nơi cần đến, kết quả cần đạt được. Họ không bị kẹt vào những chuyện vặt vãnh không đáng, những cuộc chiến vô nghĩa, hay những chi tiết không liên quan đến việc đạt được mục tiêu. Và cũng nhờ vậy, họ không bao giờ phí thời gian cho những chuyện không đâu, những cuộc đối thoại vô nghĩa, hay những pha complain - phàn nàn chuyện của trời và chuyện của người. Họ chỉ tập trung vào chuyện của mình, và làm tốt nhất những gì cần làm, đang làm, trong hiện tại.

Người thành công, dành rất nhiều thời gian để tự mình nghiên cứu, tìm hiểu, suy nghĩ, tư duy, về một vấn đề. Họ không lao xao, chưa nghĩ đủ đã lo chạy đi hỏi. Chưa chủ động tìm ra giải pháp đã đi nhờ ai khác ý kiến, tư vấn. Chưa hiểu vấn đề đã vội bàn tứ tung về nguồn lực, giải pháp. Chưa thử nghiệm, chưa bắt tay vào làm đã vẽ toàn những cảnh trên mây. Họ nương tựa vào bản thân, chịu trách nhiệm với bản thân, không đổ thừa hay dựa dẫm vào ai khác. Họ dấn thân đi tìm lời giải. Fail - thất bại, họ tìm cách khác. Thành công, họ hiệu chỉnh, tối ưu, liên tục sáng tạo để đẩy mọi thứ đang làm về phía xuất sắc nhất. Đó, là cam kết rất cá nhân của những con người xuất sắc.

Vậy, thì ta học gì, dạy gì để bản thân và người khác thành công? Nếu hiểu cách họ vận hành như trên, chắc chắn chúng ta không thể dạy lời giải, kết quả, thành tích. Một cá nhân để xuất sắc đơn giản hoá chỉ cần 3 thứ: tâm thế tự chịu trách nhiệm cho cuộc đời mình, khả năng học, nghiên cứu, tư duy giải quyết vấn đề, và phẩm chất kiên định, dấn thân, phục sự bằng trái tim và khối óc. Cuối cùng, bạn thấy không, tất cả chỉ là quay về tập trung phát triển bản thân, đầu óc để tư duy, trái tim để phụng sự, và đôi bàn tay để tự mình hành động. Có gì khác đâu? Có gì cần đi tìm ở ngoài kia đâu?

Khi ta chưa xây dựng đủ nội lực, thì có cơ hội cũng không nhìn thấy, thấy cơ hội cũng không nắm bắt được, và dù có nắm bắt được cũng làm cho nó toang. Vậy thì phí thời gian kiếm tìm cào cấu để làm gì? Lo cho cái thân của mình kìa. Đó mới là điều vĩ đại nhất trong cuộc đời này mà ai thành công cũng từng phải trải qua.


A.Tư duy làm chủ & khả năng quyết đoánTaking ownership 

Tư duy làm chủ là gì?

Việc gì là của bạn? Việc gì là của người khác? Việc gì tránh được thì tránh hết cho đỡ phải làm? Việc gì là việc chung không phải việc của tôi? Người đã luyện võ né, võ tránh thì việc gì cũng đều không phải là của họ. Họ không nhận ownership - chịu trách nhiệm bất cứ việc gì. Họ Né tên Đẹp, rồi loanh quanh chỉ trỏ, còm đủ thứ, bàn đủ thứ ra vẻ busy - bận rộn lắm. Có điều, họ chẳng bao giờ dám đứng ra nhận lãnh một việc gì. Trong đời đi làm, tôi sợ nhất là mấy đứa luyện võ này, ngán đến mức não cúp điện tức thì mỗi khi họ lên tiếng. Đơn giản lắm. Không làm thì đừng nói. Không cày bừa thì đừng vẽ trâu. Không dám nhận thì đừng có màu mè. Sợ trách nhiệm, sợ cực thân thì đi trốn đi. Đừng đứng xớ rớ ý kiến ý cò, vênh mồm gây chú ý. Không làm thì tránh ra, nha! Làm gì cũng vậy, dù là làm thuê, làm chủ, làm freelance, hay làm tình nguyện viên, một trong những phẩm chất luôn được trân quý nhất là take ownership - nhận lãnh và hết mình vì nhiệm vụ. Khi nghĩ nhiệm vụ đó, sứ mệnh đó là của mình, người ta sẽ bỏ hết tâm vào để tư duy, lên kế hoạch, triển khai, theo dõi một cách tổng thể, chi tiết, đầy nhiệt huyết và sáng tạo. Chỉ là chủ động nhận lãnh trách nhiệm, nghe đơn giản nhưng lại là phẩm chất hết sức hiếm hoi trong thời đại trending việc nhẹ lương cao, múa may năm nhát ba đường để kiếm chút mặt mày. Nhưng cũng vì vậy, người có phẩm chất take ownership là người luôn thành công, biến thành hàng hiếm, hàng được săn lùng, được tôn trọng và đãi ngộ. Lãnh đạo và người thành công là thế. Người ta lo thân dạt ra còn mình lo chung nên vẫn cứ xông vào.

Cho nên, làm chủ không nhất thiết phải là mở một cái cửa hàng, một doanh nghiệp hay một công việc kinh doanh gì. Làm chủ, là khả năng nhận lãnh trách nhiệm, chịu trách nhiệm về sự thành công, và tận tâm tận lực để làm cho việc đó thành công trong bất cứ công việc gì mà bạn đã chọn dấn thân hay lãnh đạo.
Decisiveness - Khả năng quyết đoánNgười thành công khác người không thành công ở chỗ họ luôn tự chịu trách nhiệm, dù quyết định họ đưa ra có đúng hay sai. Họ sẽ vận dụng nhiều kỹ năng và khả năng để đảm bảo quyết định chính xác nhất có thể, mức độ thành công cao nhất có thể. Tuy nhiên, không ai trên đời có khả năng luôn luôn đúng, luôn luôn chính xác và luôn luôn 100% thành công. Đời này làm gì có con người hoàn hảo và thần thánh như thế chứ.

Cho nên, thật ra sự khác nhau chỉ nằm ở một là sự can đảm đưa ra quyết định và chịu trách nhiệm về quyết định của mình, hai là ở khả năng vận dụng tất cả năng lực phân tích, phán đoán và lập luận logic của bản thân để đưa ra quyết định. Nói gì thì nói, cuối cùng vẫn phải đưa ra quyết định. Người thành công luôn quyết đoán. Người không thành công do dự, chần chừ, sợ hãi, tránh né, chạy trốn.



Làm sao để nâng cao khả năng quyết đoán? Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến việc bạn không dám đưa ra quyết định. Nguyên nhân của mỗi người có thể khác nhau, từ khách quan đến chủ quan. Do đó, bạn cần dành thời gian tìm hiểu bản thân, tìm ra "nút thắt" khiến bạn không dám đưa ra quyết định và gỡ nút thắt đó cho mình. Nhớ là chúng ta không có công thức chung để chữa bệnh "không dám đưa ra quyết định". Mỗi người cần phải tự tìm hiểu, tự phát hiện và tự chữa bệnh cho mình. Sau đây là một vài điểm tựa để bạn đi tìm và gở nút thắt định mệnh đó để thành công:
1. Vượt qua nỗi sợ hãi:

Có rất nhiều thứ trong đời khiến bạn sợ hãi không dám đưa ra quyết định hay lựa chọn. Sợ hãi có thể đến từ đâu và làm sao để bạn vượt qua được những nỗi sợ hãi này?

- Sợ sai: con người ai cũng sợ sai, vì khi làm sai dễ bị chỉ trích, bị mang ra ném đá, vv. Nỗi sợ sai này có khi bắt nguồn từ chính trải nghiệm quá khứ của bạn từ nhỏ khi làm gì cũng bị người lớn la. Hồi nhỏ, ta đâu có hiểu là người khác lo âu đến sự an toàn của ta. Não chỉ hiểu rằng mỗi khi tôi đụng vào cái gì, hay làm gì thì người khác giận dữ, rồi não tự phân tích có thể sự giận dữ này là vì tôi kém cỏi, vì tôi không đủ khả năng. Khi trải nghiệm này được lặp đi lặp lại, ta đâm ra sợ đủ thứ. Làm gì cũng sợ, nói gì cũng sợ, môi trường nào cũng sợ. Dần dần giọng nói bên trong não cứ thế nhắc nhở là “Mình không có khả năng”.

Rồi gặp môi trường nào mới, làm công việc gì mới, gặp ai mới, vv bạn cũng đều tự hù mình, tự sợ hãi, và tự bỏ chạy. Nếu bạn đang trong tình trạng khó khăn vậy, hãy tập cho mình trở về thời ấu thơ không biết sợ, nhận biết những sự việc, sự kiện, trải nghiệm đã khiến bạn phải mang nút thắt sợ hãi này vào người, gỡ nó ra, và tự cổ vũ mình bằng cách nói với bản thân mỗi ngày “I can – Tôi làm được”. Ngôn ngữ có sức mạnh vô hình tác động đến não và giúp bạn loại bỏ dần sự sợ hãi đã thu nhặt được trên hành trình trở thành người lớn.

- Sợ mất mặt: Mất mặt, nghĩa là chúng ta có một cái mặt được xây dựng dựa trên những tiêu chí đúng yêu cầu của xã hội. Làm cô giáo là phải như này. Làm người thành công là phải như kia. Làm tấm gương sáng là phải như nọ…. Xã hội đặt ra rất nhiều nguyên tắc mày mặt, và đưa ra qui luật, là ai không làm đúng nguyên tắc thì sẽ bị người khác phỉ báng, mất mặt. Và tất cả chúng ta từ khi sinh ra, đã được nhồi nhét vào đầu cách đối phó với cuộc đời này bằng mày mặt. Cơ mà chỉ là mặt giả. Còn mặt thật thì phải giấu đi, chỉ một mình ta biết. Mặt giả, là hình ảnh ta phải xây dựng và giữ gìn ở bên ngoài, để được khen là hay quá, thành công quá, truyền cảm hứng quá. Còn mặt thật, là thứ ta mong mỏi được trở về, nhưng nhiều khi sợ hãi không dám, vì sợ nó không đủ đẹp, không đủ sáng, không đúng kỳ vọng của xã hội, không được sự ủng hộ của gia đình, cộng đồng….

Khi ta hiểu về cái mặt giả mà xã hội áp vào, hiểu về tác động của thế giới bên ngoài lên mày mặt của chính ta, ta sẽ nhận thức được là, không việc gì phải mặt mày mày mặt cả. Người thành công họ không đeo mặt nạ. Họ học cách gỡ mặt nạ xuống, trở về với chính mình, là mình một cách bình an, tự nhiên, khi hiểu rằng mỗi chúng ta là một bản thể độc đáo của vũ trụ, và chỉ khi là mình, ta mới khác biệt, mới độc đáo, mới thành công. Thành công không đến với những người đang cố gắng trở thành ai đó khác.

- Sợ thất bại: Chẳng ai muốn thất bại, nhưng ngay cả người giỏi nhất, hoành tráng nhất cũng đã từng thất bại. Sự thật là như thế. Arianna Huffington trước khi cho ra đời tờ Huffington Post đã từng bị 36 toà soạn từ chối bản thảo cuốn sách thứ 2 của bà. Trước khi xây dựng trung tâm giải trí Disneyland, Walt Disney bị nhà đầu tư đánh giá là thiếu sáng tạo, bị từ chối 302 lần trước khi được ngân hàng cho vay. Colonel Sanders, sáng lập viên của KFC, bị từ chối 1009 lần trước khi tìm được người chịu mua lại công thức gà rán của mình. Công ty đầu tiên của Bill Gates là một công ty chẳng làm ra sản phẩm gì hay ho, nên hoàn toàn thất bại.

Ủa, vậy nghĩa là người thất bại càng nhiều thì càng thành công phải không? Nếu vậy thì có gì đâu phải sợ? Mình cứ xông ra đúng kiểu design thinking - tư duy thiết kế, cứ chọn ý tưởng, làm mẫu thử, thừ nghiệm, thất bại thì lại tiếp tục hiệu chỉnh hay chọn ý tưởng khác. Không có cái gọi là thất bại. Khi dấn thân hành động thì tất cả chỉ là bài học để một lúc nào đó sẽ thành công. Còn thất bại là gì? Là khi ta không làm gì hết nên chắc chắn 100% là ta sẽ không làm thành công việc gì trong đời cả.

- Sợ khác người: Con người là động vật bầy đàn, nên đã quen bị lùa vào làm những con cừu y chang nhau cho nó an toàn. Khác biệt khi nghĩ khác, làm khác, quyết định khác, lựa chọn khác, vv sẽ khiến cho cả đám đông còn lại soi mói, bình luận, phê phán, chỉ trích, ném đá, có khi còn đánh hội đồng nữa. Cho nên, ai yếu bóng vía chút sẽ rất sợ khác người.

Có điều, người thành công là ai? Họ là những kẻ "khác biệt" không giống ai. Họ là những kẻ outliers - bị đám đông đẩy ra bên lề vì đã không là họ. Họ là những kẻ xuất chúng vì họ nghĩ khác, làm khác, hành động khác, quyết định khác. Không ai trốn vào đám đông, không dám có chính kiến, không dám trình bày ý tưởng táo bạo hay làm việc chưa bao giờ có tiền lệ, việc có khi không nhận được sự tin tưởng, ủng hộ mà thành công cả. Bạn chỉ có 2 lựa chọn thôi, một là bỏ cuộc không dám khác người và sẽ chẳng bao giờ thành công, hai là dũng cảm trở thành outliers - những kẻ không nằm trong đám đông, dũng cảm quyết định và dấn thân để trở nên thành công.

2. Xây dựng khả năng tự tin: Tự tin là khi ta dựa dẫm vào chính khả năng, năng lực của bản thân để đưa ra lựa chọn và quyết định. Người thành công ai cũng tự tin, và tự tin cần một quá trình xây dựng. Bạn có thể học và rèn luyện khả năng tự tin trong khoá học Self-management - Quản trị bản thân. Khi tự tin, bạn sẽ đương nhiên trở thành người quyết đoán, không phải vì bạn chắc chắn sẽ đúng, mà vì bạn có nền tảng, có năng lực, có trải nghiệm và chấp nhận rủi ro.

3. Xây dựng kế hoạch hành động chi tiết, rõ ràng thay vì chung chung

Đây là bệnh nặng tại Việt Nam, bệnh chung chung. Khi ta chung chung thì mọi thứ đều không rõ ràng, nói vậy nhưng làm sao không biết, bàn ra bàn vô sợ đủ thứ nhưng cụ thể là làm gì không rõ. Không rõ, không biết, không chi tiết dẫn đến cảm giác không chắc chắn, thấy quá khó, quá sức, quá phức tạp, vượt ra ngoài tầm với, vv.

Cho nên, cách tốt nhất để tiêu diệt hay giảm thiểu những nỗi sợ hãi vô định này là cụ thể hoá việc mình đang nói ra thành kế hoạch hành động. Chỉ khi nhìn vào kế hoạch hành động mình mới biết là cần phải làm gì để đạt được thứ mình muốn, việc gì có thể thực hiện dựa trên nguồn lực sẵn có, việc gì cần phải vận động thêm nguồn lực để có thể hoàn thành, việc gì có thể quá sức cần hỗ trợ và nguồn lực hỗ trợ có thể đến từ đâu. Nói chung là, việc gì cũng giải quyết được hết, nhưng quan trọng là ta cần phải biết cụ thể là giải quyết việc gì. Khi đã cụ thể và chi tiết rồi thì những nỗi sợ hãi chung chung mơ hồ sẽ tự nhiên biến mất.

4. Hiểu và chấp nhận tỷ lệ rủi ro thay vì ép cho mọi thứ phải hoàn hảo

Muốn thành công, không được ẩu, nghĩa là sơ sơ sài sài chưa hiểu hết hiểu rõ, chưa có checklist kết hoạch hành động cụ thể đã xông vào làm. làm kiểu đó không có kết quả mà lại còn hoang phí nguồn lực. Nhưng muốn thành công cũng phải biết cân đo và chấp nhận rủi ro. Làm gì có thứ gì trên đời này mà hoàn thiện hết. Làm gì có kế hoạch nào mà hoàn hảo hết. Làm gì có ý tưởng gì là 100% thắng khi vừa mới ra đời.

Tất cả đều có rủi ro. Vấn đề là mình cần phải hiểu có thể chấp nhận rủi ro đến mức nào, khoanh vùng cho thử nghiệm và sai trong phạm vi nào, và kịch bản xử lý rủi ro nhìn ra làm sao. Vậy thôi. Người thành công take risks - luôn làm bạn với rủi ro vì họ biết rằng chủ nghĩa hoàn hảo là thứ sẽ không bao giờ giúp họ thành công, đặc biệt là trong thời thế bất định như hiện nay khi chưa ai biết tương lai sẽ ra sao, khi giải pháp mới không có tiền lệ và phụ thuộc vào sự dũng cảm tiên phong, đi đầu, tái định nghĩa những ngành nghề truyền thống.

Người thành công cần có tư duy linh hoạt, có khả năng thích nghi nhanh và thay đổi theo hoàn cảnh. Họ không bao giờ chờ cho mọi thứ trở nên perfect - hoàn hảo vì họ biết rằng chờ đến đó thì mình đã đi sau người ta mấy vạn năm ánh sáng mất rồi. Để hiểu thêm về Agile Mindset - Tư duy linh hoạt, bạn nên đăng ký học khoá này trên blog. Để hiểu thêm về Adaptability - khả năng thích nghi, bạn nên đăng ký học khoá Kỹ năng hội nhập thành công vào tương lai nghề nghiệp.

5. Đưa ra quyết định tập thể

Thế kỷ 21 là thế kỷ của collaboration - cộng tác. Bất kỳ chương trình, dự án, startup nào cũng phải bắt đầu từ những mảnh ghép chuyên môn và góc nhìn, quan điểm đa chiều. Những đội ngũ có mảnh ghép đa chiều và mang tính nền tảng quan trọng cho sự thành công sẽ trở thành A-team - đội ngũ lý tưởng để triển khai ý tưởng. Chính vì vậy, không ai phải đưa ra quyết định cô độc cả. Bạn hoàn toàn có thể sử dụng design thinking - tư duy thiết kế để cùng brainstorm và giải quyết vấn đề với team. Có như vậy thì tính khả thi và cam kết triển khai mới cao và đảm bảo thành công.

Người thành công luôn biết thế mạnh và điểm yếu của bản thân, luôn tìm thế mạnh của người khác để bù đắp vào điểm yếu của chính mình. Họ là những người có tư duy cộng tác, luôn đón nhận sự cộng tác, và là những team player - thành viên làm việc nhóm xuất sắc. Trên đời có 2 loại người không thành công, là người ai nói gì cũng nghe mà không có chính kiến và người không biết cách lắng nghe ai hết. Hãy ứng dụng công cụ design-thinking - tư duy thiết kế vào làm việc nhóm trong mọi hoàn cảnh, bạn sẽ có những quyết định tập thể thật tuyệt vời.

B.Tâm thế người thành công




Làm gì cũng vậy, đều bắt đầu từ tư duy và tâm thế. Khi bạn đã không muốn, không khao khát, không sẵn sàng chiến đấu và biết cách tư duy chiến đấu thì có ai nói gì, chỉ bảo gì, đưa công cụ dụng cụ gì cũng thua. Ngược lại, người đã có tâm thế thành công rồi thì dù có đưa họ vào thế nan giải nhất họ cũng sẽ tìm ra giải pháp. Người thành công là người như thế. Vì tâm thế hướng đến thành công nên họ sẽ tập trung, sẽ linh hoạt, sẽ thích nghi, sẽ open với bất kỳ thứ gì dù mới lạ đến đâu nếu đó có thể là yếu tố hỗ trợ cho sự thành công là đích đến.

Tâm thế hướng đến thành công là khả năng giữ vững mục tiêu, nhưng linh hoạt thay đổi phương pháp tiếp cận, thay đổi chiến lược ngay khi cần để đạt được mục tiêu đề ra.

Người có tâm thế hướng đến thành công họ ra sao?

- Có tâm thế và kỹ năng học cả đời, luôn đang học một cái gì đó mới hoặc/và đang cải tiến một cái gì đó cũ.

- Không ngừng đẩy mọi thứ về tiêu chuẩn xuất sắc, không bao giờ hài lòng với hiện trạng.

- Luôn lắng nghe phản hồi từ tất cả các đối tác liên quan trong một chương trình hay dự án.

- Chào đón và chấp nhận mọi thử thách một cách thản nhiên

- Dám khám phá và ứng dụng cái mới có liên quan đến sự thành công của bất kỳ việc gì họ đang làm.

- Biết cách cân bằng và tính toán rủi ro khi thử nghiệm cái mới

- Luôn vượt ra khỏi vùng an toàn

- Không ngừng đổi mới sáng tạo

Người có tâm thế hướng đến thành công luôn thành công, vì họ không bao giờ bỏ cuộc, và sẽ luôn tìm ra 1001 cách khác để thành công. Do đó, họ thường trở thành lãnh đạo, là người xây dựng và phát huy văn hoá hướng đến thành công và đòi hỏi tất cả đội ngũ của mình phải luôn vượt ra khỏi mọi ranh giới hiện có, phá vỡ mọi sự ổn định sẵn có để đạt được mục tiêu đề ra. They never stop - họ không bao giờ ngừng nghỉ trên hành trình vươn đến thành công của mình. Người có tâm thế hướng đến thành công luôn tự tạo động lực cho bản thân, và vì có động lực nên họ không bao giờ bị khó khăn hay thử thách làm cho nản chí.

Động lực đến từ đâu?

Động lực có thể đến từ các yếu tố bên ngoài (extrinsic) hoặc đến từ bên trong (intrinsic).

Khi động lực đến từ bên ngoài, nghĩa là bạn đang làm để nhận được một phần thưởng nào đó như tiền bạc, tước vị, danh vọng, tài sản, hay bất kỳ một phần thưởng mang tính vật chất nào khác. Thường thì con người sẽ vì những phần thưởng này mà làm việc cật lực để thành công. Điều đó không có gì là đáng trách vì ai chẳng muốn sở hữu vật chất tiền bạc cho cuộc sống sung túc của mình.

Tuy nhiên, rất nhiều người sau khi thành công vẫn cảm thấy trống rỗng, thấy cuộc đời vô nghĩa, thấy nó là một sự đánh đổi không đáng giá cho sức khoẻ, quan hệ, hay hạnh phúc trong đời. Vì vậy, nếu bạn đang có động lực đến từ bên ngoài để thành công, đừng quên tìm hiểu thêm về intrinsic motivation - động lực đến từ bên trong để cân bằng cuộc sống.

Intrinsic motivation là là cảm giác hài lòng, thoả mãn của cá nhân khi bạn đạt được thành công. Sự hài lòng này có thể đến từ việc bạn thực hiện được mục đích nào đó của cuộc sống (ví dụ gi cho nhiều người khoẻ mạnh hơn), hay hiện thực hoá một giá trị cốt lõi nào đó của cá nhân (ví dụ như truyền năng lực tích cực cho người khác).... Khi động cơ đến từ bên trong, con người sẽ kiên cường hơn, cân bằng hơn, vui vẻ và hạnh phúc hơn.

Người có động cơ đến từ bên trong bắt đầu từ mong muốn làm điều tốt cho mọi người, và vì vậy khi thành công họ sẽ thành công vang dội hơn, bền vững hơn, và luôn trở thành người thành công hạnh phúc hơn. Do đó, nếu chưa có động cơ bên trong này, bạn nên dừng lại và tìm kiếm nó. Khi có động cơ đến từ bên trong, bạn sẽ đương nhiên dũng cảm, đương nhiên bền bỉ kiên cường, đương nhiên không dừng lại trước bất kỳ khó khăn gì chứ không đi vay mượn sự truyền động lực hay năng lượng từ người khác.


Những câu hỏi đơn giản bạn cần luôn hỏi mình để xây dựng tâm thế hướng đến thành công:

1. Động cơ của tôi là gì?

2. Mục tiêu tôi đã đặt ra là gì?

3. Tôi đang làm gì để đạt được mục tiêu đã đặt ra?

4. Tôi có thể làm gì để làm cho việc tôi đang làm tốt hơn?

Những việc bạn có thể làm để rèn luyện tâm thế hướng đến thành công:

- Dành thời gian cho bản thân. Khi bạn thoải mái, không bị stress, và tập trung vào bản thân mình, bạn sẽ suy nghĩ rõ ràng và đưa ra phán đoán tốt hơn.

- Rèn luyện cách tập trung nhanh, cao độ, và khả năng có thể tập trung ở bất kỳ nơi nào, trong hoàn cảnh nào.

- Luôn có mục tiêu rõ ràng, cụ thể cho tất cả những việc mình làm

- Khi xây dựng chiến lược hay bức tranh tổng thể cần có các bước thực hiện và milestones - chặn đường cụ thể để dễ dàng triển khai và hoàn thành.

- Tính toán và hiểu rõ các rủi ro có thể xảy ra để có phương án quản trị

- Đặt ra các mục tiêu chốt chặn nhỏ trên hành trình vươn đến mục tiêu lớn.

- Luôn tính toán các nguồn lực cần thiết để đạt được mục tiêu. Nguồn lực có thể là tài chính, con người, công nghệ, kỹ năng....

- Chuẩn bị tâm thế và năng lực vững vàng cho bản thân

- Luôn ăn mừng và tự thưởng cho bản thân và đội ngũ khi đạt được các mục tiêu đề ra dù nhỏ hay lớn.

- Không ngừng theo dõi tiến trình thực hiện để có can thiệp hay thay đổi khi cần thiết, giúp công việc, dự án luôn theo đúng hành trình đặt ra để thành công.

C.LÒNG CAN ĐẢM VÀ SỰ KIÊN CƯỜNG




Không ai bỏ cuộc mà thành công. Không ai sợ quá bỏ chạy mà thành công. Càng không có người không dũng cảm nghĩ khác, làm khác mà thành công.

Nếu đã học khoá Public speaking - Kỹ năng nói chuyện trước công chúng, bạn sẽ đọc được cậu chuyện Warren Buffet đã sợ nói trước công chúng cỡ nào và đã phải làm gì để vượt qua. Cuối cùng, ông chỉ phát biểu là, đây là kỹ năng giúp bạn tăng thêm 50% giá trị và ông sẵn sàng trả lương theo giá trị đó cho người có kỹ năng. Còn tôi, ngày xưa là đứa nhút nhát trong lớp. Nếu hỏi tôi có sợ nói chuyện trước công chúng không thì phải trả lời là sợ chết khiếp chứ không phải sợ thường. Rồi sao? Tôi phải từng bước từng bước học và rèn luyện vì biết rằng không làm được chuyện này thì sao mà thành công. Giờ, tôi đã đứng trên hàng ngàn sân khấu lớn của quốc tế trước những khán giả cao cấp và khó tính nhất. Đâu phải tôi giỏi giang gì, chỉ là dũng cảm đối diện, học tập và rèn luyện một cách bền bỉ đó thôi.

Lòng can đảm và sự kiên cường: Là khả năng bền bỉ, kiên cường bám trụ và dấn thân dù hành trình có gập ghềnh đến mấy.

Khởi điểm có thể có người hơn thua nhau một chút về kỹ năng, kiến thức, nguồn lực, công nghệ gì đó, nhưng người còn lại sau cùng trên hành trình mới là người chiến thắng, thành công. Cho nên, đừng đầu voi đuôi chuột, đừng bề ngoài hoành tráng mà quên đi nội lực bên trong. Trong gian nan, quan trọng hay hơn thua nhau là ở level bền bỉ.

Người dũng cảm, kiên cường làm gì?

Người can đảm dấn thân và kiên cường theo đuổi mục tiêu là người không bao giờ bỏ cuộc dù có thất bại bao nhiêu lần. Đâu là những cách tiếp cận khiến họ không bao giờ nản chí?

1. Rèn luyện liên tục: Không có ai trên đời mà tự nhiên giỏi hay thành công mà không bỏ thời gian mài dũa, rèn luyện, tìm hiều, nghiên cứu, ứng dụng các kiến thức và kỹ năng của mình để đạt được đỉnh cao nghề nghiệp cả. Muốn thông thạo, làm tốt, làm có hiệu quả thôi đã là một quá trình, nói chi đến chuyện trở thành master - sự phụ trong một lĩnh vực nào đó. Người thành công bỏ hết tâm sức của mình vào rèn luyện, thử nghiệm, nhận phản hồi, hiệu chỉnh và tìm cách làm cho nó tốt hơn mỗi ngày, liên tục, không ngừng nghỉ. Nhờ vậy mà họ mới thành công.

2. Có mục đích dài hạn: Không ai bỏ hết tâm sức vào rèn luyện một thứ mà không có mục đích rõ ràng cả. Vì có mục đích nên có động lực. Vì có động lực nên con người mới bền bỉ rèn luyện để thành công mà không bao giờ mảy may nghĩ đến chuyện bỏ cuộc. Thua keo này bày keo khác. Người thành công không để cho bất kỳ vấn đề gì ngăn cản mình đạt đến mục đích sau cùng.

3. Lạc quan và hy vọng: Người thành công nhìn đâu cũng thấy cơ hội. Với họ, dấn thân đã là cơ hội. Thất bại không có trong tự điển. Thất bại chỉ là cơ hội để tìm ra cách giải quyết tốt hơn. Do đó, người thành công luôn có tư duy tích cực, luôn lạc quan và tin vào tương lai.

4. Quản trị quỹ thời gian: Vì phải dành thời gian để dấn thân, rèn luyện, thử nghiệm, thực hiện, sáng tạo đổi mới liên tục nên người thành công là người quản trị quỹ thời gian cực tốt, sắp xếp tổ chức khoa học, và cực kỳ tập trung. Ai cũng có 24 tiếng đồng hồ nhưng 24 tiếng đồng hồ của họ được tối ưu hoá đến đỉnh điểm. Họ không bao giờ phí thời gian vào những thứ không liên quan, không mang lại lợi ích gì hay chỉ phí thời gian vô ích.

5. Tương tác và xây dựng quan hệ tích cực với mọi người xung quanh: Người thành công thường là người đầy năng lượng, nhiệt huyết, đam mê. Họ phát triển bản thân, phát triển người khác, và luôn là nguồn cảm hứng bất tận cho đội ngũ. Chính những quan hệ tích cực này giúp họ vượt qua được những giai đoạn phải đối diện với khó khăn.

6. Tự tin: Dũng cảm nghĩa là dám khác biệt, mà muốn làm điều khác biệt rất cần sự tự tin vào chính bản lĩnh và năng lực của bản thân. Hơn nữa, muốn thành công ai chẳng thất bại vài chục lần. Nếu không dựa dẫm vào mình, tin vào khả năng quay trở lại và lợi hại hơn xưa của mình thì làm sao chạm đến thành công?

7. Có phần bướng bỉnh: Trước giờ có ai ngoan ngoãn theo kiểu bảo sao nghe vậy mà thành công không? Nếu có, cũng chỉ là thành công giả tạo, hay vay mượn thành công người khác. Người có chủ quyền và tự do là người biết mình muốn gì, biết trái tim mình ca hát khi nào và mục đích cuộc đời mình nhìn nó ra sao. Vì vậy, họ không biết sợ, không lùi bước trước gian nan, không cam chịu bất kỳ hoàn cảnh nào. Ai can họ vẫn bước đi. Ai cản họ vẫn tiến lên. Ai không tin họ vẫn cúi đầu làm tiếp. Cứ thế họ đi đến tận cùng dù có bao nhiêu trở lực. Cho nên, bướng bỉnh gây chuyện thì không tốt chứ bướng bỉnh làm cho ra việc lại là đức tính thành công.

8. Là chính mình: Khi ta là chính mình, bản thể rất original - nguyên bản không có chút giả tạo hay vay mượn nào, con người trở nên thăng hoa và hạnh phúc nhất. Ở đó, tất cả mọi tiềm năng tự nhiên mở ra, tất cả mọi khả năng phát triển cấp số nhân, tất cả năng lượng luôn tràn đầy và tích cực. Nhờ vậy mà người ta không sợ hãi, lo lắng, buồn phiền vì bất kỳ điều gì. Vì vậy mà người ta dũng cảm hơn, bền bỉ hơn, kiên cường hơn bao giờ hết.

9. Tư duy mở: Người có tư duy đóng là người luôn lo lắng cho sự an toàn, lo âu cho những rủi ro, sợ hãi khi có thay đổi. Chính vì vậy, khi gặp chuyện, họ không phản ứng nhanh, linh hoạt, hay nghĩ ra được nhiều cách ứng biến vì bản thân họ đã bị đóng khung. Ngược lại, người có tư duy mới luôn tiếp nhận cái mới, thử nghiệm cái mới, nghĩ khác, làm khác, tư duy khác nên họ không bao giờ bị làm khó dù ở trong hoàn cảnh ra sao. Họ nhìn thấy cơ hội, nhìn về tương lai, và kiên trì theo đuổi mục tiêu dù có phải thay đổi gì, thay đổi ra sao, thay đổi bao nhiêu lần đi chăng nữa. Với họ, thay đổi là hào hứng, là thú vị, là một bước gần hơn về phía của thành công.

D.KHẢ NĂNG ỨNG PHÓ VỚI SỰ BẤT ĐỊNH

Khả năng ứng phó với sự bất định là một trong những khả năng nằm trong bộ kỹ năng EI @ work - Trí tuệ cảm xúc cho người đi làm mà tôi đã biên soạn trên blog. Bạn nên đăng ký tham gia khoá học này để tăng thêm vaccine nội lực.

Ở cái thế này, khi ta bị đẩy ra giữa vòng xoáy chuyển động của toàn cầu hoá, của cách mạng 4.0, rồi thêm corona tự động lên ngôi, còn thứ gì trong đời mà nó không thay đổi nữa không? Hay thay đổi là hằng số duy nhất còn rớt lại? Và sự bất định, giờ đã là điều cố định duy nhất trong hành trình hiện tại, tương lai.

Não người từ thời ăn lông ở lỗ đã được cấu tạo để dò tìm sự bất định, hiểu đó là nguy hiểm, rồi bi kịch hoá vấn đề, giả định điều xấu nhất có thể xảy ra, khiến ta sợ hãi quá độ, rồi đẩy ta phản ứng một cách quá khích. Vậy đó. Cho nên đương nhiên làm người ai cũng sợ hãi sự bất định. Và thường thì, bạn sẽ phản ứng quá đáng với những nỗi sợ hãi đó, vì não bạn nó muốn vậy, nó muốn giữ bạn an toàn. Vấn đề là, nothing is as bad as it seems - thật ra thì chẳng có gì tệ quá sức như bạn nghĩ.

Cho nên, xuất phát điểm của tất cả chúng ta là giống nhau, đều sợ hãi sự bất định. Người thắng cuộc, vượt qua được nỗi sợ hãi này, sống chung với lũ một cách an nhiên, là người thắng cuộc. Đơn giản vậy thôi đó, đặc biệt là trong giai đoạn Covid khó khăn này.




Khả năng ứng phó với sự bất định là gì?

Là khả năng chấp nhận, ứng biến nhanh chóng với mọi sự thay đổi một cách dễ dàng, đảm bảo vận hành hiệu quả và đạt mục tiêu, kết quả đặt ra cho dù có thay đổi gì hay thay đổi thế nào.

Sau đây là 3 cách bạn có thể ứng dụng để luôn giữ cho bản thân bình thản và ứng phó được với sự bất định.

1. Chấp nhận sự bất định, tập trung vào những gì bản thân có thể kiểm soát và ảnh hưởng

Trong lý thuyết Circle of Influence - vòng tròn ảnh hưởng của Stephen Covey, ông có nhắc đến 3 vòng tròn trong đời ta là:

- Circle of control: vòng tròn những điều ta có thể 100% kiểm soát được, ví dụ ta có thể quyết định dậy sớm mỗi ngày và dành 30 phút để học một cái gì đó mới.

- Circle of influcence: vòng tròn những điều ta không thể kiểm soát 100% nhưng có thể ảnh hưởng được, ví dụ ta có thể tổ chức event gây quỹ cho người bị ảnh hưởng bởi Covid. Nhưng việc này cần một số người khác tham gia, nên ta chỉ có thể ảnh hưởng 1 phần.

- Circle of concern: vòng tròn của những điều ta quan tâm nhưng không làm gì được, vì nó hoàn toàn phụ thuộc vào yếu tố bên ngoài, ví dụ như tình hình lây lan hay biến chủng của vi rút.




Sự bất định nằm ở vòng tròn số 3. Có rất nhiều thứ trong đời dù có biết có nói gì về nó thì cũng vô phương có thể ảnh hưởng nó. Covid là một ví dụ điển hình. There's nothing you can do about it - bạn không làm gì được. Thế thôi. Không làm gì được thì mình chấp nhận nó, tìm hiểu nó nhưng đừng phí thời gian công sức vào nó. Ta chỉ cần tập trung vào 2 vòng tròn đầu tiên, những điều ta có thể kiểm soát và ảnh hưởng. Khi bạn tập trung thế này, tầm ảnh hưởng của bạn sẽ ngày càng lớn lên. Còn nếu bạn lơ là, chỉ lo tập trung vào những điều quan tâm rồi bất lực ngồi đó kể lể la làng, thì vòng tròn ảnh hưởng của bạn sẽ ngày càng nhỏ lại và có thể mất luôn. Vậy, thì coi như bạn không tồn tại.

Cho nên, chấp nhận có những thứ mình không ảnh hưởng được, và thay vào đó tập trung vào những gì bản thân có thể kiểm soát hay ảnh hưởng được.

2. Phát triển tư duy mở

Người có tư duy đóng (fixed mindset) tin rằng họ là họ, vậy đó, đã đóng khung, chịu không chịu thì thôi, không thể thay đổi được. Điều này làm cho họ rất khó khăn khi phải đối mặt với thử thách hay đối diện với những điều có vẻ như là to lớn quá, bản thân họ không giải quyết nổi, làm cho họ cảm thấy mất hy vọng hay bất lực.
Ngược lại, người có tư duy mở và cầu tiến (growth mindset) tin rằng chỉ cần mình cố gắng, thay đổi là có thể tiến bộ hơn. Với thái độ này, dù IQ có thấp hơn, họ vẫn trở nên thành công hơn so với kẻ bảo thủ. Người cầu tiến, họ vui vẻ chấp nhận thử thách, xem thử thách như cơ hội để họ học hỏi được những cái hay cái mới. Khi gặp khó khăn hay thất bại, thái độ của người có tư duy mở là “Ồ cách này không xong. Vậy mình thử cách khác.” Đối với họ, thất bại chỉ là thông tin cần xử lý.


Khi vui vẻ chấp nhận thử thách mới của sự bất định, bạn luôn tiến về phía trước và luôn tìm thấy nhiều cơ hội mới để khám phá và phát triển bản thân mình.

3. Tìm cơ trong nguy

Người thất bại chỉ nhìn thấy nguy. Người thành công luôn nhìn thấy cơ hội. Không phải họ không nhìn thấy nguy hiểm, rủi ro. Họ thấy hết, và tin tưởng vào bản thân mình để kiểm soát, khống chế, giải quyết vấn đề. Nhưng họ dành nhiều năng lượng và hào hứng tập trung hơn vào những cơ hội sinh ra từ thử thách.

Cho nên, khi đứng trước sự bất định, bạn có thể bình tĩnh ngồi xuống viết ra những rủi ro có thể, cách giải quyết rủi ro, và quan trọng hơn hết là nhận dạng những cơ hội mới và tập trung nắm bắt những cơ hội mới. Với cách tư duy này, bạn sẽ luôn tích cực và chuyển động về phía trước.

Tâm thế và khả năng phát triển bản thân





Học cả đời - Nền tảng quan trọng nhất để thành công bền vững

Thế giới bất định. Kiến thức học được trong trường, mới học xong đã cũ. Giờ sao? Đâu có cách nào khác đâu, cứ phải tiếp tục học bỏ kiến thức cũ, học nạp kiến thức mới, học củng cố kiến thức đang có, học nâng cao và chuyên sâu kiến thức chuyên ngành…. Nói học nghe thật là ám ảnh. Bật mí nhe, tôi cũng ghét gò bó trong khuôn khổ lớp học, kiểu hành hạ nhau người nói thao thao người ngồi im chịu đựng. Kiểu đó, đánh chết cũng không đăng ký. Nhưng tôi vẫn cứ học, có điều là học theo cách của mình, học qua hội thảo, hội nghị, đọc tin tức, nghiên cứu, báo cáo, tham gia lớp tập huấn, đăng ký khoá ngắn hạn, học qua app, online, học qua mentor – những người hướng dẫn có kinh nghiệm trải nghiệm hơn mình, học bằng cách đi nhiều, trải nghiệm nhiều, học bằng cách thử sức xem đó có phải là thứ mà mình vẫn ngỡ ánh cầu vồng mơ ước.

I Do! – Tôi Thề Tôi Học Tới Già!

Hồi còn Việt Nam, tôi nghĩ mình thật oách. Ra thế giới xong, tôi trầm cảm vì thấy mình thật ra chẳng có biết gì. Tôi lao vào học, học tất cả những kiến thức nền về văn hoá, xã hội, lịch sử, chính trị, địa lý, nghệ thuật, âm nhạc, vv của mọi miền thế giới. Đến đâu, tôi học và đọc đến đó. Đến đâu, tôi tìm thầy địa phương dạy cho mình đến đó. Cái này, gọi là phát triển bản thân. Học, đâu chỉ có nghĩa là học ở trong trường. Học, là khi hôm nay ta thấy mình lớn hơn hôm qua, tháng này lớn hơn tháng qua, năm này lớn hơn năm qua. Nên gặp các bạn trẻ tôi hay hỏi, năm nay có gì khác năm rồi không em. Ừa, mà năm nay bạn có gì khác hơn năm ngoái?

Trong tập đoàn, tôi xông pha ghê lắm. Có dự án gì mới, có công việc gì mới, có mảng kinh doanh nào mới, là tôi xông vào xin được tiên phong. Biết sao không? Ta đâu có học được gì khi ta cứ 9g sáng tới 5g chiều một con đường đi qua đi lại. Không thử, sao biết mình không làm được? Không vượt ra khỏi vùng an toàn, sao biết mình cần phải học thêm? Mớ kiến thức nhà trường dạy cho, nó già như cây cổ thụ trên cung trăng. Giở nó ra, bụi bay thôi cũng đủ nghẹt thở chết hết thế giới này. Rồi không lẽ, ta sống với cái thứ tàn tạ cũ kỹ đó cả đời? Rồi không lẽ, ta lấy nó ra nhai đi nhai lại cho con cháu đời sau? Tội sấp nhỏ nhe! Kính thì nó đứng nó nghe, chứ trong lòng nó ngủ gục từ khi bạn mới giở bài. Đối diện với chuyện đó đi! Bạn chỉ giỏi tính đến ngày hôm qua thôi nhé.

Rồi chẳng may, ta lại rơi đúng vào thế kỷ này, thế kỷ mà mua xe hơi cũng mua bằng máy bán hàng tự động, của drone – thiết bị bay không người lái thụ phấn thay ong, của trái tim người in bằng máy in 3D, của thiết bị thông minh tự kết nối và bàn bạc với nhau, rồi dặn người phải theo đó mà làm. Từ khi nào, ta không còn định hướng, mà cứ đi cắm mặt vào điện thoại và lần theo những dấu chỉ của Google? Một lần nữa, ta thảng thốt nhận ra, tất cả những gì mình đang biết, đã trở thành khủng long quá khứ. Giờ sao? Đâu còn cách nào khác, ta hì hục làm lại từ đầu, học lại từ đầu, mổ óc mình ra để loại bỏ những u nhọt cũ kỹ, để cái đầu cho trống mà nhét thêm kiến thức lạ vào. Mệt chứ đâu phải không! Nhưng luật chơi là vậy. Ngưng một ngày, bạn hoá thạch một ngày. Ngưng vài ngày, người qua đường xuýt xoa, cái tượng đá này, cũ và đẹp như thời kỳ Phục hưng thế kỷ 14 nhỉ? Bởi, già như tôi, mà giờ này vẫn cắp sách đều đều đi học.

Có những tượng đài trăm năm đã đổ, như Kodak, như Nokia, như Blockbuster, như Toys R Us. Họ lẫy lừng một thời hô gió gọi mưa. Chỉ vì chậm thôi, chỉ vì không thay đổi thôi, chỉ vì quá chủ quan, không tiếp tục học để tiến hoá thôi, họ ngã sóng soài trên hào quang quá khứ. Còn ta, hay ta dừng lại tiếc thương chút huy hoàng quá khứ, tặc lưỡi như thạch sùng, và hoá thành tượng đá chờ nhau?

Học, là chuyện của cả đời. Một ngày dừng lại, là một ngày thế giới vượt xa ta mấy ngàn năm ánh sáng. Giờ nói thẳng nè, ai sinh ra trong đời, tiềm năng cũng vô hạn như nhau. Bạn chỉ bị giới hạn bởi chính trí tưởng tượng của mình. Chắc mình không làm được đâu, bạn nghĩ. Mình không thông mình bằng người ta. Mình không có ngoại hình như người ta. Mình kém tự tin, thiếu may mắn, không đủ điều kiện, nhà mình nghèo, ba má mình ly dị, đến nuôi con mèo mà nó cũng bỏ đi…..

Nói nghe nè, nếu thi kể hoàn cảnh, chắc 93 triệu người dân Việt Nam đều tham dự và chắc phải trao 93 triệu giải. Hồi trẻ, tôi nghĩ mình quá hoàn cảnh. Lớn lên, thấy nhiều người khác sao nhiều người hoàn cảnh. Sau này, bôn ba thế giới, tiếp xúc đủ loại người trắng đỏ đen vàng, kết luận là đời này, ai ai cũng hoàn cảnh hết. Cho nên, bạn không phải là một và duy nhất. Và tất cả chúng ta, đểu bắt đầu từ xuất phát điểm rất giống nhau. Khác chăng, là cách ta tư duy, với tư duy đóng hay tư duy mở. Đóng, thì cái gì cũng sợ, cái gì không dám, cái gì cũng không học được, thôi buông xuôi với hoàn cảnh cho rồi. Mở, thì học hoài, học mãi cả đời, vẫn thấy ham học, vui học, và cần học.

Tư Duy Đóng (Fixed Mindset) – Tư Duy Mở (Growth Mindset)

Đừng bao giờ đổ lỗi là mình sinh ra vốn không thông minh nên chẳng thể thành công trong sự nghiệp. Khi IQ không cao, người ta vẫn thành công được. Một nghiên cứu mới nhất của đại học Stanford cho biết thành công liên quan chủ yếu đến thái độ, hay nói một cách kỹ thuật hơn là tư duy của một con người – đóng hay mở.

Người có tư duy đóng (fixed mindset) tin rằng họ là họ, vậy đó, đã đóng khung, chịu không chịu thì thôi, không thể thay đổi được. Điều này làm cho họ rất khó khăn khi phải đối mặt với thử thách hay đối diện với những điều có vẻ như là to lớn quá, bản thân họ không giải quyết nổi, làm cho họ cảm thấy mất hy vọng hay bất lực.

Ngược lại, người có tư duy mở và cầu tiến (growth mindset) tin rằng chỉ cần mình cố gắng, thay đổi là có thể tiến bộ hơn. Với thái độ này, dù IQ có thấp hơn, họ vẫn trở nên thành công hơn so với kẻ bảo thủ. Người cầu tiến, họ vui vẻ chấp nhận thử thách, xem thử thách như cơ hội để họ học hỏi được những cái hay cái mới. Khi gặp khó khăn hay thất bại, thái độ của người có tư duy mở là “Ồ cách này không xong. Vậy mình thử cách khác.” Đối với họ, thất bại chỉ là thông tin cần xử lý.

Tuy nhiên, dù hiện tại tư duy của bạn đang đóng hay mở, bạn cũng nên thử thay đổi hay phát triển tư duy của mình hơn nữa xem sao. Chia sẻ với các bạn những cách tiếp cận sau giúp các bạn hướng về tư duy ngày càng cầu tiến:

1. Don’t stay helpless – Đừng bị kẹt vào sự bất lực: người ta ai cũng có lúc thật nản lòng vì thất bại, vì bị từ chối, vì bị coi thường, vì không được người ta trọng dụng…. Walt Disney bị đuổi khỏi Kansas City Star vì thiếu trí tưởng tượng và không có sáng kiến. Oprah Winfrey bị cho nghỉ việc tại đài truyền hình Baltimore vì đưa quá nhiều cảm xúc vào chương trình. Henry Ford phá sản 2 công ty xe hơi trước khi thành công với Ford. Steven Spielberg không được nhận vào trường nghệ thuật điện ảnh USC mặc dù đã xin đăng ký nhiều lần. Bạn cứ nghĩ xem. Nếu họ là những người có tư duy đóng, tư duy bảo thủ, có lẽ họ đã nản lòng, mất hy vọng, và từ bỏ tất cả.

2. Be passionate – Luôn tràn đầy đam mê: trong đời rồi sẽ có người giỏi hơn ta, khôn hơn ta, lanh hơn ta, nhưng dù có thua một chút về tài năng, bạn vẫn có thể bù đắp lại bằng niềm đam mê vô bờ bến. Đam mê khiến cho ta không ngừng theo đuổi sự tiến bộ, làm cho ta cố gắng mỗi ngày để làm một việc gì đó tốt hơn. Warren Buffet khuyên bạn tìm niềm đam mê của mình bằng công thức 5/25. Viết ra 25 điều bạn quan tâm, thích thú nhất. Sau đó gạch bỏ dần 20 điều mà bạn có thể bỏ được. 5 điều còn lại có lẽ liên quan đến những gì bạn đam mê theo đuổi nhất.

3. Take action – Hành động: người có tư duy mở chẳng dũng cảm hơn người khác đâu. Họ cũng sợ, cũng xám mặt trước mỗi quyết định trong đời. Có điều, họ hiểu rằng sợ hãi hay lo lắng là những cảm giác làm tê liệt một con người. Và thế là họ cứ hành động. Họ biết rằng sẽ chẳng bao giờ có một thời khắc hoàn hảo nhất. Vậy nên chờ đợi làm gì? Cứ làm thôi! Nhờ thế mà mọi lo lắng sợ hãi được huyển hoá thành năng lượng tích cực khi hành động.

4. Then go the extra mile – Luôn cố gắng hơn chút nữa: người cầu tiến luôn hết mình, dù đó là ngày tồi tệ nhất trong đời họ. Bruce Lee từng nói “Nếu bạn đặt ra giới hạn với những gì bạn có thể làm, giới hạn này sẽ len lỏi vào công việc của bạn, thái độ của bạn, vào cả con người bạn. Cuộc sống không có giới hạn. Chỉ có những thời đoạn bão hoà. Nhưng bạn không thể dừng ở đó. Bạn cần phải vượt qua và tiếp tục vươn lên.” Nếu mình không tốt hơn một chút mỗi ngày, thực tế là mình đang tệ hơn một chút mỗi ngày.

5. Be flexible – Thái độ linh hoạt: ai trong đời mà không gặp phải khó khăn, chông gai, hay hoàn cảnh không như ý. Người có tư duy mở vui vẻ coi như pha. Chẳng có điều gì có thể kéo họ lại. Khi có thay đổi, khi không được như ý, khi khác xa dự đoán, họ linh hoạt giải quyết và tiếp tục bước đi. Và họ chẳng bao giờ phàn nàn. Người có tư duy mở nhìn thấy cơ hội thử thách mình, giúp mình tiến bộ hơn trong mọi hoàn cảnh.

Đến đây, dù bạn thấy tư duy mình đang đóng hay đang mở cũng không sao. Điều gì cũng có thể thay đổi. Tư duy cũng vậy!

Phát Triển Tư Duy Mở

Biết đóng, thì lo mà thay đổi. Biết mở, thì lo mà rèn luyện tốt hơn. Mình nói sao? Học là học cả đời mà. Đâu có chuyện tư duy tôi mở suy ra tôi không cần phải lo chi nữa. Làm gì, cũng cứ phải khiêm tốn làm tốt từng chuyện nhỏ. Thấy tư duy mình đóng thì rèn luyện mở nó thêm một chút mỗi ngày. Còn thấy nó mở rồi, thì rèn luyện cho nó rộng hơn một chút mỗi ngày. Cuối cùng, chỉ là từng bước nhỏ sao cho, hôm nay hơn ngày hôm qua một chút. Chia sẻ với bạn 6 cách này, để rèn luyện tư duy mở cho bản thân mình đây nhé.

1. Continuous learning – Không ngừng học hỏi: Don’t look for others to approve. Look for others to help us improve – Đừng mong người khác đồng thuận với mình. Hãy mong người khác giúp mình phát triển. Không biết, không hiểu là chuyện thường tình mà. Tôi cũng có khối việc bản thân chẳng biết và chẳng hiểu. Thì xách cặp đi cậy nhờ người khác chỉ cho thôi. Mấy bữa trước ở Phần Lan, tôi thích cách tiếp cận của trường học bên đó. Họ tổ chức flipped classroom – lớp học ngược. Ở đó, học trò dạy cho thầy cô những điều thầy cô không rành, ví dụ như là cách sử dụng mạng xã hội mà người trẻ hiểu biết nhiều hơn. Sự học không bao giờ là ngừng. Một trong những kỹ năng quan trọng nhất của thế kỷ 21 là tự học và học cả đời mà.

2. Perseverance – Tính kiên trì: hôm trước có bạn kia inbox than với tôi rằng bạn mới ra trường, thích làm tài chính nhưng bị công ty đẩy xuống làm kế toán chi nhánh. Bạn chán nản muốn nghỉ, inbox hỏi tôi có nên nghỉ hay không. Tôi hỏi em làm được bao lâu rồi. Bạn trả lời khoảng 1 tháng. Trời ơi, xin được vào công ty có tiếng, có tầm vóc, mới làm 1 tháng mà đã chán nản đòi nghỉ việc. Không làm từ thấp thì sao lên cao? Không bắt đầu từ chuyện học hỏi cơ bản thì làm sao làm quản lý? Không hiểu tính chất công việc của chi nhánh thì làm sao về làm HQ – văn phòng tổng? Làm gì cũng phải biết kiên trì, học hỏi và xây dựng nền tảng cho bản thân. Thiếu tính kiên trì thì cuối cùng chẳng làm nên trò trống gì. Làm gì rồi cũng thất bại thôi à bạn.

3. Embrace challenge – Thích thử thách: dù bạn là ai, làm gì, có startup hay không thì cuộc đời nào, dự án nào, công việc nào cũng có thử thách cả. Trong cái thế kỷ crazy này, mọi thứ đều upside down – lật ngược. Mọi thứ được ủng hộ là phải mang tính chất thách thức truyền thống bằng công nghệ. Và thế là dù ta không muốn thì cuộc đời và công việc của ta cũng đầy thử thách. Có quá nhiều thứ phải học, phải thay đổi, phải tiếp nhận. Hoặc là ta bị thế kỷ đẩy ra rìa xã hội. Hoặc là ta ôm chầm lấy những thách thức mới và tiến lên cùng nó. Quyết định là của bạn!

4. Embrace failure – Thất bại là chuyện bình thường: hệ thống giáo dục của những quốc gia phát triển và lấy 4.0 làm gốc luôn cho phép trẻ em được thử, được làm, và được fail. Fail thì thử lại thôi. Chỉ có điều bạn phải học từ cái đã fail để cải tiến, để làm lại một cách thông minh hơn, để làm lại với % thành công cao hơn. Đừng sợ! Sợ không là đã hết ngày rồi. Nhưng làm thì cũng bứt phá giới hạn một chút. Đừng làm trong vòng an toàn quá thì sáng tạo nằm ở chỗ nào? Cứ cây cải và hạt gạo bán hoài thì dĩ nhiên ta phải thua các doanh nghiệp khu vực và thế giới thôi. Học những thứ tiên tiến nhất từ thế giới. Nghĩ thế giới. Làm cho thế giới. Sáng tạo vì thế giới. Có thế thì fail cũng đáng nhỉ? Xong ta làm lại thôi. Vui mà!

5. Open to feedback – Tiếp nhận phản hồi: đi chấm thi startup tôi hay thấy các bạn phản biện đủ kiểu để bảo vệ ý kiến của mình. Tình thật phản biện là tốt, nhưng phải phân biệt được chỗ nào cần phản biện và bảo vệ ý kiến của mình, và chỗ nào cần tiếp nhận ý kiến người khác để cải tiến cái mình đang có. Người trong cuộc dĩ nhiên không nhìn thấy rõ, hoặc không nhìn thấy được từ góc độ của người sử dụng hay nhà đầu tư. Cứ cố chấp nghĩ mình giỏi và đúng thì tới đó thôi à, không phát triển tiếp thêm được nữa. Lắng nghe và tiếp nhận feedback thật ra là đang giúp cho bản thân phát triển hơn, dự án tốt hơn, cơ hội thành công cao hơn. Những người nói thật là những người thật tình giúp bạn. Còn muốn bạn chết luôn thì người ta sẽ ca tụng bạn đấy!

6. Celebrate others – Vui mừng vì thành công người khác: đừng ghen ghét hay sợ sệt khi thấy người khác thành công. Người ta làm được thì mình chúc tụng, vui vẻ cho họ. Biết đâu họ thành công cũng giúp được ta vài phần đó chứ. Khi ta mở lòng và vui vẻ cho người khác, người khác cũng sẽ mở lòng và vui vẻ cho ta. Kẻ đố kỵ sẽ chẳng đi xa. Người thành công giúp nhau cùng tiến.

Để có tư duy mở thật ra cũng đâu có khó. Mấy chuyện trên toàn là cách ta chọn thái độ và cách sống trên đời. Growth mindset – tư duy mở thì thoải mái, thì tận hưởng và không ngừng vươn xa. Fixed mindset – tư duy đóng thì nhốt thân mình trong cái ao tù không lối thoát. Đời là của bạn. Chỉ có bạn mới chọn được con đường mình muốn đi. Mà đã chọn rồi thì làm cho tới nhé!

Thông Minh Kiểu Nào, Học Kiểu Ấy

Ép bạn tới đây chắc bạn cũng mệt rồi. Ừa hiểu rồi, phải học, và là học cả đời. Có vậy thôi mà tốn mấy trang giấy. Xin lỗi nha, nhưng mà muốn học thì phải biết cách học cơ. Học không đúng cách, ép não ép tim quá thì có mà lên cơn khùng điên lúc nào không biết. Cho nên, trước khi học thì đề nghị tìm hiểu xem mình thích học với kiểu học thế nào, rồi chọn đúng cái cách đó mà giúp cho cuộc đời mình đỡ khổ.
Tin vui nè, chúng ta ai cũng thông minh, chỉ là ta mạnh kiểu này yếu kiểu kia thế thôi. Theo nghiên cứu của Tiến sỹ Howard Gardner tại đại học Havard, con người không có một chỉ số IQ cố định, mà có nhiều hình thái thông minh khác nhau. Muốn phát triển cả đám cũng được, nhưng tốt nhất là ta nên chọn vài cái khoẻ khoắn nhất trong đám ra mà phát triển, đặc biệt là khi bạn sử dụng các hình thái này để học. Giờ coi trong số 8 hình thái thông minh dưới đây, bạn chiếm hữu thứ nào nhe.

1. Linguistic – Từ Vựng / Ngôn ngữ: này là dành cho mấy người giỏi ăn nói, thích đọc viết nè. Dĩ nhiên, đây là hình thái thông minh của mấy người làm nhà văn, nhà báo, nhà thơ, nhà hùng biện, hay nghệ sỹ hài.

2. Mathematical/Logical – Toán học / Logic: hình thái này dành cho những người giỏi tính toán, làm việc với con số, thích làm gì cũng phải chuẩn bị bước tiếp theo, và nói gì cũng đưa ra lý giải thật rõ ràng, logic. Hình thái này thường thấy ở kỹ sư, nhà kinh tế, nhà khoa học, luật sư, và kế toán.

3. Visual/Spatial – Thị giác / Không gian: đương hiên hình thái này mạnh ở những người có thiên hướng về nghệ thuật, thích hình ảnh hoá, thích hướng dẫn bằng bản đồ. Hình thái thông minh này phổ biến ở kiến trúc sư, nhiếp ảnh gia, hoạ sỹ, người làm chiến lược, và điêu khắc gia.

4. Musical – Âm nhạc: hình thái thông minh này không giải thích thì cũng hiểu là liên quan đến khả năng âm nhạc, vần điệu, nhịp điệu. Người có hình thái này có ở nhà soạn nhạc, nhạc sỹ, và kỹ thuật viên thu âm.

5. Bodily/Physical – Cơ thể / Lý tính: hình thái này thường thấy ở người giỏi vận động, làm việc tay chân trong thể thao, khiêu vũ, sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ. Hình thái này mạnh ở các vận động viên, người chơi thể thao, thợ mộc, bác sỹ phẫu thuật, và những người làm nghề xây dựng.

6. Interpersonal – Tương tác: đây là hình thái thông minh của những người giỏi về thuyết phục, bán hàng, hay dạy học vì họ biết đọc cảm xúc của người khác. Những ngành nghề mạnh về hình thái này bao gồm giáo viên, nhà huấn luyện, chính trị gia, lãnh đạo tôn giáo, và chuyên viên bán hàng.

7. Intra-Personal or Relfective – Nội Tâm / Phản tư: hình thái này phát triển mạnh ở những người thích phân tích bản thân, phản tư và rút ra kết luận từ chính trải nghiệm và thất bại của mình. Họ thường đưa ra mục tiêu, và xây dựng kế hoạch thực hiện. Ví dụ điển hình của hình thái thông minh này là ở các triết gia, nhà tâm lý học, chuyên gia trị liệu.

8. Naturalistic – Thiên nhiên: ai yêu thương và trân trọng thiên nhiên đều mạnh về hình thái thông mình này. Ngoài ra, người có trí thông minh thiên nhiên cũng quan tâm đến thiên văn, sự tiến hoá và môi trường. Ví dụ những nghề nghiệp có hình thái thông minh này bao gồm nông dân, bác sỹ thú y, chuyên gia sinh học, người làm vườn, và chuyên gia môi trường.

Rồi bạn thấy mình mạnh cái nào, yếu cái nào? Một người, có thể mạnh vài thứ, yếu vài thứ, là chuyện bình thường. Bạn biết mình mạnh hình thái nào, thì đó là điểm nhấn về cách học tương ứng dành cho bạn. Ví dụ, nếu bạn mạnh về từ vựng, ngôn ngữ, bạn sẽ rất thích học trên mạng, đọc sách, đọc tài liệu, vv. Nếu thích hình ảnh, không gian, bạn sẽ học tốt khi có hình ảnh, biểu đồ, đồ thị, bản đồ, vv.

Nếu thích cơ thể, vật lý thì bạn phải được cho không gian động tay động chân, thực hành, làm thử, vv. Hiểu mình học như thế nào tốt nhất, bạn sẽ biết cách chọn cho mình cách tiếp cận giúp bản thân học nhanh và hiệu quả nhất. Ví dụ, nếu là người thích cơ thể thì đừng đăng ký vào những lớp học lý thuyết, đọc chữ, đọc tài liệu, hay học online. Bạn sẽ chán lăn quay và chả học được điều gì cả. Nhưng nếu đăng ký vào workshop thực hành, vào camp – dạng trại làm và học thì bạn sẽ học tốt nhất là chắc chắn. Đừng ép mình. Ép mình chả có lợi ích gì. Chọn cho mình cách học nào vui và hiệu quả nhất mà thôi bạn nhé.

“Thần chú” M-A-S-T-E-R – 6 Bước Học Hiệu Quả

Trong quyển Master It Faster, tác giả Collin Rose sử dụng từ viết tắt MASTER để mô tả 6 giai đoạn quan trọng giúp người ta học hiệu quả, dù là học có tổ chức hay tự học. Bạn xem thử mình có trải qua hết chưa và thử áp dụng 6 giai đoạn này vào lần học tiếp theo xem.

- Motivation – Động cơ: học một khoá đã khó, giờ yêu cầu học cả đời là cả một vấn đề. Nếu thiếu động cơ, bạn sẽ chẳng bao giờ làm được. Động cơ đó phải là động cơ cá nhân, có cam kết, có sự chủ động, có tinh thần tích cực xông lên. Suy nghĩ thử xem, cuối cùng, động cơ của bạn là gì. Thường thì có 2 loại động cơ. Động cơ bên trong là do yêu thích, đam mê, chỉ vì bạn muốn làm cho vui, vì bạn hứng thú, vì bạn muốn thử thách cá nhân mình, vv. Động cơ bên ngoài là động cơ vật chất. Bạn muốn làm vì nó mang lại cho bạn phần thưởng bao gồm tiền bạc, quyền lực, điểm số, vv.

Mỗi người chúng ta có những động cơ rất khác nhau khi dấn thân làm một việc gì đó, ngay cả học. Nếu hiểu rõ động cơ đó của mình là gì, có lẽ bạn sẽ dễ giữ cho động cơ của mình mạnh mẽ mỗi ngày. Tệ nhất, là khi bạn làm mà chẳng hiểu động cơ cá nhân là gì, có khi chỉ làm vì ai đó như ba má mình ép mình làm chẳng hạn, vì bạn bè nó kích mình chẳng hạn, làm vì trách nhiệm, nghĩa vụ gì gì đó mà thôi. Hay tệ hơn, là mình chả biết phải làm gì, nên ai nói gì mình làm theo cho khoẻ, đỡ mất công suy nghĩ. Khi làm mà không biết tại sao, trước sau gì cũng bể show. Làm sao mà giữ động cơ khi không biết nó là gì và cũng không biết nó có phải là động cơ của mình không nữa? Hay bạn đang làm thuê không công cho ai đó?

- Acquire – Thụ đắc: Muốn học được thì trước hết phải tìm kiếm và tiếp nhận thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, từ đọc, nghe, quan sát, thực hành, thử nghiệm, trải nghiệm, vv. Mà thông tin thì bây giờ chẳng thiếu. Chỉ là bạn muốn tìm hiểu hay không thôi. Và nhớ giùm nè, đừng có lười biếng. Nhiều bạn inbox cho tôi, hỏi mấy câu mà tôi nghĩ là search google cái là ra. Câu hỏi kiểu vậy, hỏi chi cho tốn năng lượng bản thân? Hỏi chi cho người nghe bực mình? Khi bản thân mình còn chưa tìm hiểu cho tận nơi, tận lực, làm ơn đừng có quăng câu hỏi vào không trung như vậy. Bạn tiếp nhận tốt nhất là khi bạn chính là người dày công tìm kiếm, bỏ thời gian trầm mình vào trong biển kiến thức đó mà tìm hiểu, suy nghĩ, phân tích, phản biện. Thông tin là một mớ nguyên vật liệu thô vô nghĩa nếu nó chẳng liên quan gì đến ta. Nên, vấn đề không phải là ai có nhiều thông tin hơn, mà là ai tiếp nhận thông tin tốt hơn. Không làm biếng được đâu nhe bạn.

- Search – Tìm hiểu ý nghĩa: Mà mình mất thời gian đọc, rồi học mấy thứ này để làm chi? Nó liên quan gì đến mình? Nó giúp mình cụ thể là cái chuyện chi? Nhiều người nói muốn học quá, xong lao vào học mà cũng không biết nó giúp bản thân thực tế, trong thời điểm này ở chỗ nào. Học khơi khơi theo phong trào, vì người đời nói nó cần, vài tiếng sau là quên sạch. Dù có cào nát đầu óc mình ra, cũng nhớ không có nổi. Học, là khi bạn tìm được ý nghĩa thực tế, và cực kỳ cá nhân của thông tin đối với công việc hay cuộc sống của mình hiện tại. Nếu không có cái sợi dây nối giữa thông tin và nhu cầu thực tế, đố bạn mà học được. Không có ngữ cảnh, thì đặt cái mớ thông tin ấy vào đâu? Cho nên, mấy quốc gia tiên tiến về giáo dục người ta đổi cách dạy và cách học là thế.

Giờ, học theo kiểu phenomenon-based, nghĩa là học trong ngữ cảnh thực tế của cuộc sống. Ví dụ nhe, khi mình sợ phát biểu trước đám đông, là do mình thiếu kỹ năng nói trước công chúng, hay đề tài cần nói mình hiểu không sâu, không rõ nên sợ, hay mình chưa làm lần nào nên sợ, hay sợ quê, sợ bị ném đá khi nói gì đó ngược lại ý kiến đa số của đám đông, hay là thứ gì khác nữa? Khi ta tìm hiểu thông tin vì muốn hiểu rõ hay giải quyết một vấn đề thực tế, đang xảy ra quanh ta, đang đụng chạm đến cuộc đời ta, ấy là khi ta biết mình học để bổ sung kiến thức mang lại lợi ích cụ thể gì cho bản thân mình. Khi đang đang gặp vấn đề sợ phát biểu trước đám đông, không lo học kỹ năng nói trước công chúng, mà lo đi học đầu tư chứng khoán để làm giàu chẳng hạn, thì sao mà học vô? Nên thôi, trước hết là quay về hỏi bản thân, điểm mạnh điểm yếu của mình là gì, vấn đề mình đang cần giải quyết là gì, rồi mới căn cứ theo đó mà tìm đề tài để học.

- Trigger – Kích hoạt: Giờ chia sẻ chuyện này nghe rất đau lòng nhe. Người ta học nhiều, đọc nhiều cũng như không à. Theo nghiên cứu khoa học thì trong vòng 1 tiếng đồng hồ, 60 phút, con người quên bén 50% những gì mình mới học. Trong vòng 24 giờ nghĩa là 1 ngày đêm, ta sẽ quên sạch sẽ 70% những gì vừa mới học. Có người nhớ nhiều hơn một chút, quên nhiều hơn một chút, nhưng đại để là quên gần sạch sẽ. Cho nên, học hay đọc mà chẳng dành thời gian suy nghĩ, reflect - phản tư, internalize - tiếp thu và biến thành kiến thức của mình, practice - mang ra ứng dụng, thì học chi cho mệt. Học vậy vừa mất thời gian, vừa chả giúp ích gì. Để thời gian đi chơi còn sướng hơn ấy chứ.

Cho nên, phải tìm cách để giữ thông tin lại ngay khi và sau khi học bằng cách ghi chú những điểm nó chạm tới mình, kiểu như ai vừa nói gì xong cứ như là bật sáng ngọn đèn trong não và tim ta ấy. Gặp cảnh này là ghi chú lại ngay bằng bất cứ công cụ gì mình có, rồi về lấy ra đọc lại, suy nghĩ, phản tư nhe. Đừng có làm biếng không ghi chú gì thì quên bén hết à. Ghi chú là một chuyện, muốn nó thấm vào vào trong người bạn, thì mang nó ra bàn bạc, thực hành, thử nghiệm, tạo ra một sản phẩm hay dự án thực tế từ điều mình học thì nó mới chuyển hoá thành kiến thức của mình. Học không có nghĩa là bạn có kiến thức nhe. Kiến thức chỉ là của bạn khi bạn đã vận dụng được nó mà thôi. Còn lại, là đổ nước lên đầu con vịt ấy. Nó trôi hết thôi. Chả giúp ích gì đâu. Ai bỏ công làm chi chuyện vô nghĩa đó.



Hình: Đường lãng quên

- Examine – Kiểm tra: Những gì ta học, chỉ đúng tới hôm qua. Ở thế kỷ 21 này, mọi thứ đều có thể lật nhào bởi một phát minh mới nào đó vào ngày hôm sau. Cho nên, học rồi không có nghĩa là biết. Học xong không có nghĩa là giỏi. Và cái ta đã học không có nghĩa là chân lý. Trên đời này không có gì là hằng số hết, không có gì là khắc vào đá ngàn đời vì đúng 100% hết. Tất cả đều là tương đối. Ví dụ nhe. Năm 1666, Isaac Newton công bố thuyết “Gravitation – thuyết trọng lượng”. Lúc đó, phát minh của Newton là “chân lý”. Đến thế kỷ thứ 19, người ta lập lại các thử nghiệm của ông và thấy có một số chênh lệch do việc sử dụng dụng cụ đo đạc chính xác hơn. Dựa trên những nghiên cứu và dự đoán mới, Albert Eisntein công bố lý thuyết “Relativity – Thuyết tương đối”. Đến thế kỷ 19, phát minh của Albert Einstein là “chân lý”. Bạn hỏi, ủa chân lý sao mà tự nhiên thay đổi vậy? Nếu chân lý cũng có thể thay đổi thì đâu có cái gì là chân lý. Ừa mà đúng rồi! Mọi thứ chúng ta tìm hiểu, kết luận tại bất kỳ thời điểm nào trên đời này đều bị giới hạn bởi kiến thức, kỹ thuật, công cụ dụng cụ của thời điểm đó mà thôi. Ai nghĩ tự nhiên sinh ra internet và cả thế giới này qua một đêm trở thành kết nối tức thời? Hồi xưa chả phải đi tàu mấy tháng mới tới nơi đưa một lá thư sao? Cho nên, tất cả những thứ chúng ta biết đều hữu hạn, đều tương đối, đều có thể sai vào ngày hôm sau. Khi đặt mình trong tâm thế này, ta mới mở cái đầu ra mà chấp nhận bỏ đi cái cũ, gọi là unlearn – tháo cái đã học vứt đi, và relearn – học lại cái mới. Chân lý tạm thời thôi nhe bạn. Cứ phải quay lại đặt câu hỏi, kiểm tra lại điều mình học và tin, rồi kết nối với kiến thức tương lai để nâng cấp hiểu biết của bản thân mỗi ngày.

- Reflect – Phản tư: Bạn học, bạn thảo luận, bạn thử nghiệm, bạn thực hành, vv và vv. Rồi sao nữa? Nếu không dành thời gian tĩnh lặng để kết nối chúng lại với nhau, để hệ thống hoá và tìm ra mấu chốt cho riêng mình, tất cả rồi sẽ vẫn là kiến thức của người khác. Kiến thức là thế, nhưng áp dụng cho cá nhân mình, cho hoàn cảnh của mình, cho thời điểm của mình, thì phải có hiệu chỉnh gì chớ. Khi bạn hiệu chỉnh, tìm ra cách tiếp cận riêng của bản thân khi áp dụng kiến thức sau khi áp dụng thử, xem kết quả, thử đi thử lại, rồi suy nghĩ thật nghiêm túc và đưa ra “phát minh” cho cá nhân là nên làm thế nào tốt nhất. Ấy là khi bạn thật sự biến kiến thức của đời thành kiến thức của mình. Quá trình này, gọi là phản tư, và là quá trình cực kỳ quan trọng quyết định ta có học hay không.

Phản tư là làm sao?

Bạn tập vầy, mỗi cuối ngày chọn một việc để tập phản tư. Dần dần, nó sẽ thành thói quen nhe. Đây là 5 bước giúp bạn phản tư hiệu quả.

1. Xác định một vấn đề xảy ra trong ngày, có thể là vấn đề khiến bạn bận tâm nhất

2. Hướng dòng suy nghĩ của mình theo hướng: Ủa chuyện gì đã xảy ra? Xảy ra ở đâu, khi nào? Mình nghĩ sao về chuyện đó?

3. Kiểm tra lại bản than: Mình đã hành xử thế nào trong trường hợp đó? Mình đã nghĩ sao tại thời điểm đó? Chuyện xảy ra làm mình cảm thấy thế nào? Có những yếu tố nào khác ảnh hưởng đến hoàn cảnh lúc đó hay không? Mình học được bài học gì từ chuyện mới xảy ra?

4. Kết quả chuyện xảy ra bạn đoán được hay rất bất ngờ? Kết quả đó ảnh hưởng thế nào, có thách thức những “chân lý” hay hiểu biết “hiển nhiên” của bạn? Điều gì, hành vi nào đã làm thay đổi kết quả và làm cho nó trở thành “bất ngờ”, không hiểu nổi đối với bạn?

5. Có điều gì bạn có thể làm, hay nói bây giờ để làm thay đổi kết quả đó hay không? Có hành vi gì bạn cần thay đổi để chuyện này không xảy ra hoặc xảy ra theo hướng tích cực hơn trong tương lai hay không? Có hành vi gì bạn cần thử để xem nó có giúp thay đổi kết quả tích cực hơn không?

Khi thất bại chỉ là một thông tin




Đừng bao giờ đổ lỗi là mình sinh ra vốn không thông minh nên chẳng thể thành công trong sự nghiệp. Khi IQ không cao, người ta vẫn thành công được. Một nghiên cứu mới nhất của đại học Stanford cho biết thành công liên quan chủ yếu đến thái độ, hay nói một cách kỹ thuật hơn là tư duy của một con người – đóng hay mở. Người có tư duy đóng (fixed mindset) tin rằng họ là họ, vậy đó, đã đóng khung, chịu không chịu thì thôi, không thể thay đổi được. Điều này làm cho họ rất khó khăn khi phải đối mặt với thử thách hay đối diện với những điều có vẻ như là to lớn quá, bản thân họ không giải quyết nổi, làm cho họ cảm thấy mất hy vọng hay bất lực. Ngược lại, người có tư duy mở và cầu tiến (growth mindset) tin rằng chỉ cần mình cố gắng, thay đổi là có thể tiến bộ hơn. Với thái độ này, dù IQ có thấp hơn, họ vẫn trở nên thành công hơn so với kẻ bảo thủ. Người cầu tiến, họ vui vẻ chấp nhận thử thách, xem thử thách như cơ hội để họ học hỏi được những cái hay cái mới. Khi gặp khó khăn hay thất bại, thái độ của người có tư duy mở là “Ồ cách này không xong. Vậy mình thử cách khác.” Đối với họ, thất bại chỉ là thông tin cần xử lý.
Tuy nhiên, dù hiện tại tư duy của bạn đang đóng hay mở, bạn cũng nên thử thay đổi hay phát triển tư duy của mình hơn nữa xem sao. Chia sẻ với các bạn những cách tiếp cận sau giúp các bạn hướng về tư duy ngày càng cầu tiến: 

1. Don’t stay helpless – Đừng bị kẹt vào sự bất lực: người ta ai cũng có lúc thật nản lòng vì thất bại, vì bị từ chối, vì bị coi thường, vì không được người ta trọng dụng…. Walt Disney bị đuổi khỏi Kansas City Star vì thiếu trí tưởng tượng và không có sáng kiến. Oprah Winfrey bị cho nghỉ việc tại đài truyền hình Baltimore vì đưa quá nhiều cảm xúc vào chương trình. Henry Ford phá sản 2 công ty xe hơi trước khi thành công với Ford. Steven Spielberg không được nhận vào trường nghệ thuật điện ảnh USC mặc dù đã xin đăng ký nhiều lần. Bạn cứ nghĩ xem. Nếu họ là những người có tư duy đóng, tư duy bảo thủ, có lẽ họ đã nản lòng, mất hy vọng, và từ bỏ tất cả. 

2. Be passionate – Luôn tràn đầy đam mê: trong đời rồi sẽ có người giỏi hơn ta, khôn hơn ta, lanh hơn ta, nhưng dù có thua một chút về tài năng, bạn vẫn có thể bù đắp lại bằng niềm đam mê vô bờ bến. Đam mê khiến cho ta không ngừng theo đuổi sự tiến bộ, làm cho ta cố gắng mỗi ngày để làm một việc gì đó tốt hơn. Warren Buffet khuyên bạn tìm niềm đam mê của mình bằng công thức 5/25. Viết ra 25 điều bạn quan tâm, thích thú nhất. Sau đó gạch bỏ dần 20 điều mà bạn có thể bỏ được. 5 điều còn lại có lẽ liên quan đến những gì bạn đam mê theo đuổi nhất. 

3. Take action – Hành động: người có tư duy mở chẳng dũng cảm hơn người khác đâu. Họ cũng sợ, cũng xám mặt trước mỗi quyết định trong đời. Có điều, họ hiểu rằng sợ hãi hay lo lắng là những cảm giác làm tê liệt một con người. Và thế là họ cứ hành động. Họ biết rằng sẽ chẳng bao giờ có một thời khắc hoàn hảo nhất. Vậy nên chờ đợi làm gì? Cứ làm thôi! Nhờ thế mà mọi lo lắng sợ hãi được huyển hoá thành năng lượng tích cực khi hành động.

4. Then go the extra mile – Luôn cố gắng hơn chút nữa: người cầu tiến luôn hết mình, dù đó là ngày tồi tệ nhất trong đời họ. Bruce Lee từng nói “Nếu bạn đặt ra giới hạn với những gì bạn có thể làm, giới hạn này sẽ len lỏi vào công việc của bạn, thái độ của bạn, vào cả con người bạn. Cuộc sống không có giới hạn. Chỉ có những thời đoạn bão hoà. Nhưng bạn không thể dừng ở đó. Bạn cần phải vượt qua và tiếp tục vươn lên.” Nếu mình không tốt hơn một chút mỗi ngày, thực tế là mình đang tệ hơn một chút mỗi ngày. 
5. Be flexible – Thái độ linh hoạt: ai trong đời mà không gặp phải khó khăn, chông gai, hay hoàn cảnh không như ý. Người có tư duy mở vui vẻ coi như pha. Chẳng có điều gì có thể kéo họ lại. Khi có thay đổi, khi không được như ý, khi khác xa dự đoán, họ linh hoạt giải quyết và tiếp tục bước đi. Và họ chẳng bao giờ phàn nàn. Người có tư duy mở nhìn thấy cơ hội thử thách mình, giúp mình tiến bộ hơn trong mọi hoàn cảnh. Đọc xong, dù bạn thấy tư duy mình đang đóng hay đang mở cũng không sao. Điều gì cũng có thể thay đổi. Tư duy cũng vậy!

Đứng lên từ thất bại



Chẳng ai muốn thất bại, nhưng ngay cả người giỏi nhất, hoành tráng nhất cũng đã từng thất bại. Sự thật là như thế. Arianna Huffington trước khi cho ra đời tờ Huffington Post đã từng bị 36 toà soạn từ chối bản thảo cuốn sách thứ 2 của bà. Trước khi xây dựng trung tâm giải trí Disneyland, Walt Disney bị nhà đầu tư đánh giá là thiếu sáng tạo, bị từ chối 302 lần trước khi được ngân hàng cho vay. Colonel Sanders, sáng lập viên của KFC, bị từ chối 1009 lần trước khi tìm được người chịu mua lại công thức gà rán của mình. Công ty đầu tiên của Bill Gates là một công ty chẳng làm ra sản phẩm gì hay ho, nên hoàn toàn thất bại.

Cuộc đời là dòng chảy muôn màu của thành công và thất bại. Ai trong chúng ta cũng có lúc thất bại. Thất bại có khi lớn, có khi nhỏ, có khi dường như muốn làm cho cả thế giới của chúng ta sụp đổ. Nhưng ai cũng đã từng và sẽ có khi thất bại. Người vĩ đại cũng thế. Ta cũng thế. Điều bạn cần làm sau khi thất bại, dù lớn dù nhỏ, là giải quyết hậu quả một cách thản nhiên khi biết rằng trong đời ai cũng có lúc thất bại. Tôi cũng vậy. Bạn cũng vậy. Sau đây là 6 điều bạn nên làm khi gặp thất bại nhé:
1. Accept that failure is part of life – Thừa nhận rằng thất bại là một phần tất yếu của cuộc sống: Cứ thản nhiên chấp nhận. Đừng trốn tránh. Thất bại không tự biến mất. Nó cần được giải quyết hậu quả. Do đó, bạn nên sống với nó chứ không nên bỏ chạy. Khi ta bước ra khỏi vùng an toàn để làm một việc gì đó mới, chuyện ta thất bại là điều hết sức bình thường. Bạn thấy đấy, người vĩ đại như Thosmas Edison, Albert Einstein, hay Steve Jobs cũng đã từng thất bại. Có khác chăng là họ đã biết cách chuyển đổi năng lượng thất bại của mình thành năng lượng tích cực cho những điều hay ho khác của tương lai.

2. Realize it’s OK to get upset – Hiểu rằng buồn bực là chuyện bình thường: Dù bạn đang cảm giác như mình đang chìm tận đáy hay đang bị bao vây bởi một loạt những khó khăn, cảm giác lo lắng, bực bội là chuyện hết sức bình thường. Hãy để bản thân mình gặm nhấm những cảm giác đó. Đừng cố quá sức để đẩy lùi cảm giác tiêu cực của bản thân. Điểu bạn cần làm là xả stress, xả tiêu cực chứ không chống lại. La hét, giậm chân, chạy bộ, đi dạo…, hãy làm bất kỳ điều gì giúp bạn xả hết những buồn bực và lo lắng.

3. Reflect on the lessons – Nghiền ngẫm bài học cho bản thân: Bạn cần phải hết sức chân thật với bản thân mình. Hỏi mình chuyện gì đã xảy ra, tôi sai chỗ nào, tại sao tôi sai. Học hỏi từ thất bại để tránh lặp lại thất bại đó lần nữa. Đây là 3 câu hỏi có thể giúp bạn học hỏi và tìm ra cơ hội mới từ thất bại: a. Tôi học được bài học gì từ thất bại này? b. 3 ảnh hưởng tích cực của thất bại này là gì đối với tôi? c. Thất bại này giúp tôi lớn lên và phát triển bản thân thế nào?

4. Own your mistake – Hãy sở hữu thất bại của mình: Nếu bạn thật sự chân thật với bản thân, bạn sẽ đứng ra chịu trách nhiệm về chuyện thất bại của mình. Khi tự nhận sai lầm, bạn đang nói với cả thế giới rằng bạn là người có trách nhiệm, chân thành, chính trực, và dễ làm cho người khác khôi phục niềm tin đối với bạn hơn.

5. Redefine what failure means to you – Định nghĩa lại ý nghĩa của thất bại đối với bản thân mình: có khi thất bại chỉ là một cơ hội cần thiết để bạn nhận ra rằng mình cần phải dịch chuyển mục tiêu hay tìm lại ước mơ mà mình vội quên trong dòng chảy cuộc đời. Ta cứ xem rằng thất bại là một phần trong bài học lớn hơn của cuộc sống, hay một bài học đáng giá mà nếu không có thất bại này bạn sẽ chẳng bao giờ học được. Bạn thử nhìn thất bại theo những góc nhìn này xem sao nhé: a. Thất bại dạy cho ta là một cách tiếp cận nào đó dường như chưa đúng, chưa thích hợp cho một hoàn cảnh nào đó. Nhưng điều này cũng có nghĩa là còn nhiều lựa chọn tiếp cận khác mà ta cần xem xét. b. Mỗi lần thất bại, nỗi sợ hãi thất bại của ta càng giảm xuống & do đó cho ta cơ hội đối diện với những thử thách lớn hơn. c. Cho dù bạn thất bại bao nhiêu lần đi chăng nữa, bạn sẽ chẳng thất bại nếu bạn không bao giờ đầu hàng với thất bại.

6. Take action & move on – Hành động và tiếp tục bước đi: Đây là bước quan trọng giúp bạn trở về trạng thái cân bằng. Giải pháp của bạn là gì? Bạn sẽ làm gì để giảm thiểu rủi ro cho những người liên quan? Bạn sẽ làm gì để mọi việc trở lại hoạt động? Hành động là cần thiết giúp ta đối mặt với thất bại, và tiến về phía trước. Hãy bắt đầu một dự án mới, một công việc mới, những hoạt động mới. Hãy nhớ bài học mình đã học và mang nó làm hành trang đi vào tương lai. Hành trang đó sẽ giúp bạn phục hồi nhanh chóng, và ngày càng kiên cường bước đến thành công.

Nếu mình cứ thất bại hoài thì sao?




Nhiều bạn hỏi: “Chị ơi nếu mình làm mà cứ thất bại hoài thì sao? Có nên bỏ cuộc để đỡ phí thời gian không ạ?” Trả lời bạn bằng một cuốn sách nhé! Angela Duckworth, một giáo sư tâm lý học tại đại học Pennsylvania đã bỏ ra nhiều năm nghiên cứu điều gì giúp nhiều người thành đạt đi hết con đường mà mình đã chọn. Trong quyển sách xuất bản gần đây của bà, thông điệp như sau: “Có tài không chưa đủ. Bạn cần phải có 1 tố chất nữa, gọi là GRIT – đó là sự kiên cường giúp bạn đối mặt và vượt qua mọi thử thách, khó khăn. Vậy làm sao ta nhận diện được hay rèn được tính kiên cường? 
Sau đây là 4 điều mà người kiên cường và thành đạt nào cũng có: 

1. They are interested – Họ luôn hứng thú: thành công đòi hỏi bạn phải luôn quan tâm, hứng thú với những gì mà mình chọn và theo đuổi. Đam mê là thế. Nó bắt đầu từ sự thôi thúc bên trong. Nó đẩy bạn lao về phía trước để tìm hiểu, nghiên cứu, học hỏi, và quan trọng hơn hết là cảm thấy vui vẻ, sung sướng khi làm những điều này. Bạn có nghe câu “Nếu bạn yêu thích công việc mình đang làm thì bạn chẳng phải làm việc một ngày nào trong cuộc đời mình cả”. Bạn cứ như là đang được sống với đam mê của mình và chẳng bao giờ thấy mệt. thấy khổ, hay thấy gian nan. Dĩ nhiên, trong công việc mình làm, bao giờ cũng có những chi tiết công việc mà mình không thích, ví dụ như việc hành chính hay làm báo cáo chẳng hạn. Tuy nhiên, người kiên cường hiểu, biết được những chi tiết mình không thích là gì, và nhìn vào tổng thể của việc mình đang thực hiện chứ chẳng bao giờ vì một hai điều nhỏ nhặt mà nản chí. 
2. They practice – Họ rèn luyện: người lười biếng, chỉ thích sung sướng và được người thân lo lắng, tạo mọi điều kiện ít khi thành công. Đơn giản vì thành công đòi hỏi tính kỷ luật, đòi hỏi sự nỗ lực để đạt được điều mình mong muốn. Bạn cần phải nhận diện và cải thiện điểm yếu của chính bản thân mình, làm liên tục không ngừng nghỉ, mỗi ngày 4 tiếng, hàng ngày, hàng tháng, hàng năm. Và thế là họ giỏi. Và thế là họ thực hiện được những mục tiêu mà mình đã đặt ra. 

3. They have purpose – Họ sống & làm việc có mục đích: Điều gì làm cho 1 con người có thể có kỷ luật, vượt qua mọi gian nan để rèn luyện bản thân mình? Đó chính là ý nghĩa to lớn, là mục đích hay ho của điều mà mình đang thực hiện. Thành quả của bạn sẽ mang đến tầm ảnh hưởng nhân văn nào đó đến mọi người xung quanh, đến cộng đồng, xã hội, quốc gia…. Nếu mục đích chỉ để kiếm tiền, để hưởng thụ, nếu mục đích tập trung vào cá nhân thì động lực đó không đủ lớn để đẩy ta luôn tiến về phía trước. Nhiều người nhận diện mục đích cuộc đời mình sớm, nhiều người trễ. Nhưng chỉ khi nhận ra ý nghĩa to lớn đó, bạn mới thật sự vào cuộc và cười vào thử thách gian nan để vươn đến thành công. Rồi cho dù cuộc đời có đẩy bạn ngã một ngàn lần, bạn vẫn đứng lên, mỉm cười, và đi về ánh sáng.

 4. They have hope – Họ luôn hy vọng: niềm tin rằng ước mơ luôn trong tầm tay quyết định sự thành bại của một con người. Hy vọng là nguồn năng lượng xuyên suốt trong hành trình của bạn. Hy vọng giúp bạn đứng lên ngay cả khi bạn lâm vào hoàn cảnh tồi tệ nhất, ngay cả khi xung quanh bạn dường như chẳng còn ai.

Học hiệu quả



Dù bạn là học sinh, sinh viên, người đi làm hay doanh nghiệp, tất cả chúng ta đều phải làm một việc giống nhau, life-long learning - xây dựng thái độ học cả đời. Nếu đã nói thế kỷ 21 là bất định, khi mọi khái niệm và trật tự bị tái định nghĩa bởi công nghệ, học chính là chìa khoá để hội nhập. Nhưng thời gian thì chẳng ai có nhiều. Do đó, hiểu cách bản thân học hiệu quả nhất là điều cực kỳ quan trọng đối với từng cá nhân.

Trước đây khi làm việc cho tập đoàn tại Úc, tôi thường dự nhiều khoá huấn luyện theo chương trình công ty. Đồng thời, cũng được huấn luyện khoá Train-the-trainer, nghĩa là tập huấn kỹ năng huấn luyện. Thường thì, việc đầu tiên chúng tôi được tập huấn, luôn luôn là cách học. Mỗi người chúng ta học rất khác nhau. Có thể bạn học khi nghe, nhưng chưa chắc người kế bên đã thế. Đối với người học, bạn cần hiểu để chọn đúng khóa học phù hợp với bản thân mình. Đối với người huấn luyện hay giảng dạy, nên cân nhắc xây dựng bài giảng sử dụng nhiều phương pháp tiếp cận khác nhau, hỗ trợ nhiều cách tiếp thu khác nhau cho lớp học.

Và nên nhớ là, không phải chỉ có giáo viên mới dạy, người đi làm rất thường phải huấn luyện cho nhân viên, đối tác của mình. Do đó, kỹ năng huấn luyện là kỹ năng cực kỳ quan trọng cho người lãnh đạo.

Bạn suy nghĩ xem mình thuộc tuýp nào nhé:

1. Visual leaners – Học qua hình ảnh: tuýp này học tốt nhất khi tiếp cận với các dạng hình ảnh như biểu đồ, bản đồ, ngôn ngữ hình thể. Nhóm này khi nhìn thấy chữ quá nhiều, quá dài, hay phải nghe giảng bài mà nói nhiều quá, họ sẽ trở nên khó chịu và mất hứng học. Đối với tuýp này, bài huấn luyện cần câu chuyện, biểu đồ, sử dụng màu sắc để làm nổi bật những điểm quan trọng.

2. Aural/auditory learners – Học khi nghe: tuýp này học tốt nhất khi lắng nghe chỉ dẫn và thảo luận. Nhóm này, khi tiếp cận hình ảnh không liên quan lắm hay bị yêu cầu làm thử hoạt động gì mà họ không quen, chưa hiểu thì trở nên khó chịu. Đối với tuýp này, cần hỏi nhiều câu hỏi, giải thích cặn kẽ để giúp họ có căn cứ tìm hiểu những ý tưởng mới và ghi nhớ những điểm chính của vấn đề.

3. Read/Write learners – Học qua đọc viết: tuýp này học tốt nhất khi đọc và ghi chú. Đối với nhóm này, nếu thảo luận dài dòng không ghi chú, hay phải ngồi xem demo mà không có bản thuyết minh, họ sẽ chán và quên hết. Đối với tuýp này, phải có phát hand-out, nghĩa là các ý tưởng chính hay biểu đồ được in ra để giúp họ ghi nhớ, và nên cho họ thêm tài liệu về nhà đọc.

4. Kinesthetic learners – Học khi làm: tuýp này học tốt nhất khi được thực hành. Cho đọc hay nghe mà không có ví dụ cụ thể họ sẽ chẳng thể nào học vô. Đối với nhóm này, nên cho thực hành, tạo nhiều hoạt động, dự án thật.

5. Multimodal leaners – Học qua sự kết hợp: nếu bạn không có một cách học nhất định nào như 4 loại trên, bạn thuộc dạng tổng hợp, nghĩa là bạn cần sự kết hợp của những cách tiếp cận trên để học tốt nhất. Người thuộc tuýp này cần tìm hiểu mình nghiêng về hình thức tiếp cận nào nhiều hơn để đỡ mất thời gian xử lý thông tin giống nhau bằng nhiều cách khác nhau.

Dù bạn đang học hay đang dạy, hiểu mình học thế nào và hiểu người khác học thế nào sẽ giúp bạn học và dạy hiệu quả nhất. Cho nên, có nhiều khi người ta không tiếp thu được chẳng phải vì người ta dở. Có khi, là do cách tiếp cận của người đứng lớp chưa hiệu quả.

9 điều không an toàn sẽ giúp bạn thành công




“Vùng an toàn” là nơi ta quá thoải mái, không áp lực, nên vì vậy chẳng thể tạo ra thành tựu lớn nhỏ gì. Não bộ con người măc định là ta chẳng có nhu cầu hành động cho đến khi ta cảm thấy stress hay không thoải mái. Trên thực tế, thành tựu cao nhất mà con người đạt được thường là khi họ hoàn toàn ở ngoài vùng an toàn của bản thân. Chẳng phải làm những gì to tát như leo núi hay vượt đại dương. Thử 10 điều sau đây, những thử thách nho nhỏ đẩy bạn ra khỏi vùng an toàn xem sao nhé:

1. Get up early – Dậy sớm: trừ phi bạn đã là người quen dậy sớm, dậy sớm là một thử thách lớn đối với nhiều người. Khi dậy sớm, bạn có đủ thời gian để chuẩn bị tinh thần cho cả ngày. Dậy trễ và phải lo tất bật ngay cho hoạt động trong ngày khiến bạn dễ mất tập trung.

2. Accomplish an “impossible” – Thực hiện một “điều không thể”: khi thực hiện một điều tưởng chừng như không thể, bạn sẽ có được cảm giác “bất khả chiến bại”, và cảm gíac đó sẽ đi theo bạn suốt đời, giúp bạn tự tin làm được nhiều thứ hơn trong cuộc sống. Không có gì lớn lao. Nếu bạn sợ nói chuyện trước đám đông chẳng hạn, bạn chỉ cần lấy hết sức mình làm thử “điều không thể” này một lần. Điều kỳ diệu sẽ xảy ra.

3. Meditate – Thiền: loay hoay trong cuộc sống, nhiều khi ta quên chậm lại, quên nhìn lại xem mình đang làm gì và tại sao mình lại làm điều đó. Thiền chỉ là một cách tĩnh tâm, giúp bạn phá bỏ vòng tròn loay hoay này, giúp não bộ tập trung. Trên thực tế, nghiên cứu khoa học đã chứng minh là thiền giúp có thể làm gia tăng tế bào não khu vực quản lý về sự tập trung, kềm chế bản thân, giải quyết vấn đề, khả năng linh hoạt, và khả năng chịu đựng. Những thay đổi này của não bộ mang tính lâu dài và giúp bạn thay đổi được chính mình.


4. Focus on one thing at a time – Tập trung vào 1 việc: tập trung vào 1 việc có thể rất không thoải mái vì bạn sợ trễ hay sợ lỡ những việc khác. Nghiên cứu tại đại học Stanford cho thấy làm nhiều việc cùng một lúc (multi-tasking) không hiệu quả bằng việc tập trung hoàn thành 1 công việc. Nghiên cứu cũng cho thấy những người bị nhiều luồng thông tin chi phối không thể tập trung, khả năng ghi nhận thông tin kém, không thể chuyển sang tập trung vào một việc khác trong danh sách cần làm trong ngày. Do đó, bạn nên tập trung vào 1 công việc, hoàn thành tốt công việc đó, rồi chuyển sang xử lý việc tiếp theo.

5. Volunteer – Xung phong tham gia các hoạt động xã hội: đây là một trải nghiệm có ảnh hưởng rất tích cực đến việc phát triển bản thân và quan hệ cho bạn. Thử nhìn xung quanh xem, có ai tham gia hoạt động xã hội mà không biểu hiện thay đổi tích cực sau đó không?

6. Practice public speaking – Tập nói chuyện trước công chúng: rất rất nhiều người sợ chết khiếp khi nói đến việc đứng trước đám đông trình bày bất kỳ vấn đề gì. Nghiên cứu cho thấy 74% người trên thế giới bị nỗi sợ này ám ảnh. Đúng là có chút khó khăn và thử thách vì điều này vượt quá vùng an toàn của mỗi người. Nhưng khi đã làm được, bạn sẽ cảm thấy một núi năng lượng và một đại dương tự tin đổ vào người bạn. Thử một lần xem sao.

7. Talk to someone you don’t know – Tiếp cận và nói chuyện với người không quen biết: tôi biết điều này vô cùng không thoải mái. Nhưng bạn phải vượt qua vùng an toàn và thử một lần. Kết nối xã hội là điều hết sức cần thiết dù bạn thích hay không thích nó. Làm được chuyện này sẽ giúp bạn tự tin hơn, tiếp cận nhiều ý tưởng hay và mới lạ hơn, mở rộng tầm quan hệ của bản thân.

8. Say no – Học nói “không”: nghiên cứu tại đại học California cho thấy người không biết từ chối thường bị stress, mệt mỏi, và có khi là chán nản. “No” là từ quyền lực mà bạn phải học, không ngại nói ra khi cần. Biết nói “không” để có thể hoàn thành những lời hứa hay cam kết hiện tại là lựa chọn khôn ngoan để bạn có thể quản trị thời gian và thực hiện những điều đối với mình là quan trọng.

9. Quit putting things off – Đừng trì hoãn nữa: Thay đổi là điều rất khó. Phát triển bản thân là chuyện khó. Có đủ sự dũng cảm và tự tin để làm điều mình mong muốn là khó. Khi thấy khó, ta thường có thói quen trì hoãn từ ngày này qua ngày khác. Vấn đề là “tomorrow never comes – ngày mai chẳng bao giờ đến”. Khi bạn nói “ngày mai tôi sẽ làm chuyện đó”, bạn thật ra đang đưa ra lý do lý trấu để biện hộ cho bản thân mình. Thôi đừng đưa ra lý do này nọ nữa nhé.

Bạn cứ ở đó trong vùng an toàn, không sao cả. Bạn chỉ bị mắc kẹt trong quá khứ mà thôi. Cũng như ngọc trai chỉ được hình thành khi có một hạt cát làm thay đổi vùng an toàn của con trai, chẳng ai có thể đạt được thành tựu gì nếu cứ êm ấm trong cái vùng an toàn mà mình tự dệt.

Cách sử dụng thời gian của người thành đạt



Các tỷ phú và CEO thành đạt trên thế giới làm việc nhiều nhưng cũng dành thời gian cho bản thân. Họ làm gì trong thời gian đó?

1. Exercise - Tập thể dục: giữ thân thể khoẻ mạnh là điều cần thiết để giữ trí óc tỉnh táo.

2. Have fun - Giải trí: nghỉ ngơi, đi chơi xa giúp tái tạo năng lượng và hiệu suất làm việc khi trở lại.

3. Meditate - Thiền: thiền không liên quan gì đến tôn giáo. Đây là cách gạt bỏ những suy nghĩ mông lung, đưa tâm trí ta trở về hiện diện trong hiện tại để nhìn rõ, thấy rõ bản chất của mọi sự việc.Điều này vô cùng cần thiết cho người lãnh đạo. Chỉ cần 10 phút mỗi ngày.

4. Read - Đọc sách: kiến thức từ sách là nguồn cảm hứng giúp ta sáng tạo hơn, nâng cao vốn từ vựng, mở rộng tầm nhìn, tăng trí nhớ.

5. Learn - Học hỏi: bạn sẽ dừng lại và mai một nếu không phát triển bản thân, nhất là trong thời đại phát triển công nghệ chóng mặt như hiện nay. Nên tham gia các buổi chia sẻ, hội nghị, theo học các lớp online hay offline, học từ người xung quanh để luôn phát triển bản thân mình.

6. Volunteer - Tham gia hoạt động cộng đồng: người thành đạt thường chủ động tham gia hoạt động cộng đồng vì họ có trách nhiệm với xã hội. Đây cũng là cơ hội để họ mở rộng quan hệ cho bản thân.

7. Network - Tham gia các buổi giao lưu: gặp gỡ, quen biết người mới giúp bạn có thêm quan hệ, thêm cơ hội trong công việc.


8 cách sáng tạo mỗi ngày của người thành công




Bạn đọc cuốn Big Little Break-throughs - Những phát minh bình thường vĩ đại của tác giả Josh Linkner chưa? Sách đưa ra nhiều bài học thực tế về việc những người thành công khắp nơi trên thế giới đã thành công nhờ tư duy sáng tạo như thế nào. Nhưng điểm đặc biệt là, sáng tạo của họ không có gì ghê gớm, mang tính phòng lab, với đội ngũ tech cool ngầu hay rầm rộ kiểu thay đổi thế giới hết. Họ thành công là nhờ ứng dụng sáng tạo vào tất cả những việc tưởng chừng như nhỏ bé mỗi ngày, trong đời sống và công việc, như cách chúng ta đang sống và làm việc. Trong đó, tác giả sau khi nghiên cứu thành công đến từ những phát minh bình thường vĩ đại của thế giới, đã đưa ra 8 bài học là 8 cách người phát minh thành công đã sử dụng để sáng tạo ra những phát minh bình thường vĩ đại. Chia sẻ lại cho mọi người cùng phản tư và ứng dụng nhé.

Fall in love with the problem - Say nắng với vấn đề 

Tình yêu nó có một ma lực và động lực cực kỳ ghê gớm khiến cho người ta quên ăn quên ngủ, tập trung cực độ và sống, thở, bước đi trên mây mỗi ngày với đối tượng được yêu. Cho nên, người phát minh thành công là người say vấn đề của mình như điếu đổ. Họ dành hết thời gian nghĩ về vấn đề. Họ ăn ngủ với vấn đề. Họ chung sống với vấn đề và dành hết thời gian cho nó. Không gì có thể ngăn cản họ tìm hiểu, nghiên cứu, thử nghiệm, không sợ thất bại mà chỉ tập trung vào để tìm ra 1001 cách giải quyết tốt hơn. Trong trạng thái “say như điếu đổ” đó, con người luôn tạo ra những kết quả xuất sắc nhất.

Start before you’re ready - Bắt đầu khi còn chưa sẵn sàng

Đã là yêu thì làm sao có thể chờ, dù là chờ ý kiến, mentor, đội ngũ hay bất cứ thứ gì. Khi bắt gặp vấn đề, họ như bị hớp hồn, chỉ lao vào, xông vào, quên hết tất cả, mặc kệ hoàn cảnh hay giới hạn gì về nguồn lực. Họ cứ bắt đầu tìm hiểu, nghiên cứu, tìm giải pháp, rồi tới đâu giải quyết tới đó. Họ đẩy mọi thứ ào ào về phía trước, không sợ bất kỳ chướng ngại nào, không cho phép bất cứ điều gì ngăn họ lại. Họ đâm đầu vào tường, lui ra và tìm đường khác chứ không bao giờ ngồi đó suy nghĩ quá nhiều chỉ để không làm gì. Không có khái niệm về sự sẵn sàng. Sẵn sàng là ngay bây giờ, ngay lúc này, no matter what - dù hoàn cảnh có thế nào đi chăng nữa.

Open a test kitchen - Thử nghiệm
Người sáng tạo thành công có đặc điểm là không ngồi không suy nghĩ, vì họ biết từ lý thuyết tới thực tế nó cách xa nhau nửa vòng trái đất. Có nhiều thứ nghĩ vậy làm không cách nào ra. Có nhiều chuyện nghĩ như mơ nhưng làm mới biết nó tào lao hết sức. Cho nên, nghĩ ra ý tưởng gì là họ thử nghiệm ngay để kiểm tra mức độ thực tế của ý tưởng. Nhờ thử nghiệm, ý tưởng được hiện thực hoá và cải tiến một cách khách quan và gần với thực tế hơn. Cứ nghĩ, cứ thử, cứ hiệu chỉnh như một vòng lặp không bao giờ chấm dứt như thế. Nhờ vậy mà khi phát minh hiện nguyên hình, nó mang tính ứng dụng thực tế cao và rộng rãi. Thành công là nhờ vậy.

Break it to fix it - Đập để xây
Ngạn ngữ tiếng Anh có câu “If it ain’t broke, don’t fix it - nếu không hư đừng có sửa”, vì đụng vô cái là bao nhiêu vấn đề hiện hữu đang có nó sẽ phơi ra và build lại hết nổi. Nhưng đó là cách nghĩ cù sì. Người sáng tạo là người cần phải hiểu tường tận từng đơn vị, hiểu logic và cách vận hành của đơn vị, nên họ có thói quen tháo ra xây lại, tư duy cách xây và kết hợp từ những đơn vị cơ bản lại với nhau. Đầu óc của nhà phát minh khiến họ luôn đam mê, không ngại tháo ra xây lại bao nhiêu lần, cho bằng được mới thôi.

Reach for weird - Khoái chuyện lạ
Người có đầu óc sáng tạo không đi tìm những thứ đương nhiên, rõ ràng ngay trước mắt. Họ yêu sự xuất hiện của cái gì đó bất ngờ, lạ lẫm, không giống ai, kỳ cục…. Chính vì đầu óc mở, luôn tiếp nhận những cái mới, không phán xét bất kỳ điều gì bất thường, chấp nhận dễ dàng những thứ không giống ai nên họ mới có thể tìm ra những giải pháp không giống ai. Vậy, gọi là sáng tạo. Người đầu óc bị đóng khung, thấy cái gì khác chút là cau mày nhăn mặt thì sáng tạo nào nó dám gõ cửa. Cho nên, cứ phải mở não mở tim ra thì mới có thể sáng tạo được.

Use every drop of toothpaste - Xài đến giọt cuối cùng
Đây là tư duy less is more - ít là nhiều. Khi bị giới hạn về nguồn lực, kiểu cái khó ló cái khôn, người ta phát minh xuất sắc nhất. Giới hạn nguồn lực là một áp lực khiến cho sáng tạo đạt đỉnh cao nhất, vì não phải làm việc gấp một vạn lần để tìm ra ba vạn tám ngàn cách khác nhau để giải quyết một vấn đề. Người thành công không chỉ lo đi tìm nguồn lực. Họ tạo ra sự xuất sắc trong hoàn cảnh giới hạn của nguồn lực.

Don’t forget the dinner mint - Đừng quên những bất ngờ nho nhỏ
Vô khách sạn 5 sao, buổi tối trước khi đi ngủ bỗng nhìn thấy ra giường đã được mở góc sẵn và trên đó là một thanh sô cô la bạc hà nho nhỏ chúc bạn một giấc mơ ngọt ngào. Và bạn mỉm cười vì nó làm cho đời cảm thấy nhẹ nhàng vui vẻ hơn. Đôi khi, chỉ có 1 chút gì đó thay đổi nho nhỏ cũng có thể mang lại những niềm vui và sự hài lòng to lớn. Vì vậy, người sáng tạo sẽ luôn nghĩ về cảm giác và trải nghiệm của người sử dụng và không bao giờ bỏ qua những chi tiết bất ngờ dù cực nhỏ nhưng mang tính khuếch đại âm thanh khi chạm người nghe. Sáng tạo có khi chỉ thế, những điều cực nhỏ mang lại những niềm vui cực lớn.

Fall seven times, stand up eight - Vấp ngã thì đứng dậy thôi
Người sáng tạo là người không bao giờ sợ sai, sợ thất bại, sợ mất mặt. Với họ, mọi thứ trong đời là sự thử nghiệm. Họ say mê thử nghiệm, không được thử lại, không ra thử tiếp, chưa hài lòng thử nữa. Cứ như thế mà họ làm hoài làm hoài không biết mệt, không để ý tới chuyện mình đã ngã bao lần. Mỗi lần ngã xuống, với họ, là một bước tiến gần hơn tới thành công. Cho nên, cứ ngã thôi, chỉ là một bước tiến gần hơn đến thành công thôi mà. Có gì đâu mà sợ?

Những bài học sáng tạo này, rất gần thực tế, là tư duy và cách tiếp cận mang tính đời thường, có thể ứng dụng hàng ngày cho những người đời thường như chúng ta. Chúc các bạn ứng dụng thành công nhé.

Điều tôi học được (làm sao để thành công)




Richard Jenrette, người đồng sáng lập ngân hàng đầu tư Donaldson, Lufkin & Jenrette năm 1959, Sau 4 thập kỷ trên phố Wall, ông ra đi ở tuổi 89 với 24 lời dặn cho thế hệ tiếp nối. Để thành công, ông viết, bạn nên thực hiện 24 nguyên tắc sau:
1. Stay in the game. That’s often all you need to do – don’t quit. Stick around! Don’t be a quitter!

Bằng mọi giá phải theo đuổi. Thật ra, có khi đó là điều duy nhất bạn cần làm. Cứ kiên định. Đừng bỏ cuộc.

2. Don’t burn bridges (behind you)

Đừng bao giờ đốt cháy những chiếc cầu sau lưng mình (đây là câu thành ngữ tiếng Anh, ý nói qua cầu đừng rút ván)

3. Remember – Life has no blessing like a good friend! You can’t get enough of them. Don’t leave old friends behind – you may need them.

Hãy nhớ, cuộc sống này đáng giá nhất là có bạn tốt. Không biết bao nhiêu là đủ. Đừng bỏ bạn. Có khi ta sẽ cần đến họ trong tương lai.

4. Try to be nice and say “thank you” a lot!

Tử tế và thường xuyên nói lời ‘cám ơn’ người khác.

5. Stay informed/KEEP LEARNING!

Luôn tìm hiểu, học hỏi để cho mình cập nhật

6. Study — Stay Educated. Do Your Home Work!! Keep learning!

Đi học để nâng cao kiến thức. Không ngừng học hỏi.

7. Cultivate friends of all ages – especially younger

Có bạn ở nhiều độ tuổi khác nhau - đặc biệt là người trẻ.

8. Run Scared — over-prepared.

Cứ hồi hộp và chuẩn bị nhiều hơn cần thiết.

9. Be proud — no Uriah Heep for you! But not conceited. Know your own worth.

Cứ tự hào - không phải kiểu Uriah Heep (đọc lại truyện của Charles Dicken nếu bạn không biết nhân vậy này nhe). Đừng ảo tưởng nhưng biết giá trị bản thân.

10. Plan ahead but be prepared to allow when opportunity presents itself.

Lên kế hoạch trước nhưng sẵn sàng thay đổi khi có cơ hội mới.

11. Turn Problems into Opportunities. Very often it can be done. Problems create opportunities for change — people willing to consider change when there are problems.

Biến vấn đề thành cơ hội. Thường cơ hội chỉ đơn giản như thế. Vấn đề tạo cơ hội để thay đổi, và con người thường chịu thay đổi khi gặp vấn đề.

12. Present yourself well. Clean, clean-shaven, dress “classically” to age. Beware style, trends. Look for charm. Good grammar. Don’t swear so much — it’s not cute.

Bề ngoài tươm tất, sạch sẽ, cạo râu, ăn mặc theo độ tuổi, hiểu về xu hướng. Hiểu cách tạo ấn tượng. Ăn nói câu cú cho đúng. Đừng chửi thề, không hay đâu.

13. But be open to change — don’t be stuck in mud. Be willing to consider what’s new but don’t blindly follow it. USE YOUR HEAD – COMMON SENSE.

Luôn sẵn sàng thay đổi, đừng dậm chân tại chỗ. Luôn sẵn lòng học cái mới nhưng đừng mù quáng đi theo. Tin vào cảm nhận của chính mình.

14. Have some fun – but not all the time!

Vui nhưng đừng quá đà.

15. Be on the side of the Angels. Wear the White Hat.

Hãy ở gần thiên thần hơn (làm điều tốt đẹp cho đời)

16. Have a fall-back position. Heir and the spare. Don’t leave all your money in one place.

Luôn có kế hoạch dự phòng. Chuẩn bị cho sự tiếp nối. Đừng bao giờ bỏ hết tiền vào 1 canh bạc.

17. Learn a foreign language.

Học 1 ngoại ngữ

18. Travel a lot — around the world, if possible.

Đi đây đó khắp nơi trên thế giới nhiều vào nếu có thể.

19. Don’t criticize someone in front of others.

Đừng chỉ trích ai trước mặt người khác.

Biết ơn có giúp bạn thành công?



Ngày nay, chẳng biết có phải vì cuộc sống trở nên dễ dàng hơn rất nhiều, công nghệ làm cho việc kết nối trở nên tức thì bằng vài cú click mà người trẻ hay take it for granted – xem thường những gì người khác làm cho mình. Tôi ngạc nhiên khi nhìn thấy thái độ này, thái độ “dĩ nhiên là tôi phải nhận được cái tôi muốn; dĩ nhiên là người khác phải trả lời khi tôi hỏi, hay dĩ nhiên là người khác phải giúp tôi vì đó là trách nhiệm của họ…”

Trước đây hồi còn đi làm thuê ở nước ngoài, tôi thường xuyên chia sẻ bằng lời nói, bằng email, bằng những phát biểu trong các sự kiện về lòng biết ơn của mình đối với những người đã giúp tôi, có khi họ là cấp trên, có khi họ là đồng nghiệp, có khi họ là khách hàng hay cộng sự. Có lẽ vì vậy mà nhiều người giúp đỡ tôi. Có lẽ vì vậy mà ngay cả ông chủ tịch hội đồng quản trị không ngừng cất nhắc tôi lên những vị trí cao hơn. Có lẽ vì vậy mà khi không còn làm thuê, tất cả mọi quan hệ mà tôi đã xây dựng ngày xưa trở thành khách hàng mới của tôi. Bạn thử nghĩ xem, quan hệ có đóng một vai trò quan trọng đối với thành công của 1 start-up, một doanh nghiệp, một doanh nhân? Quan hệ đâu phải là vài câu comment trên facebook, là nhắn 1 vài tin nhắn hỏi những câu hỏi không đầu không đuôi, hay gởi một cái email và cho rằng người khác có trách nhiệm phải giúp mình….

Ngày xưa tôi tự mình bày tỏ lòng biết ơn, cho những việc dù nhỏ dù lớn mà người khác làm cho mình, dù đó chẳng qua chỉ là một phần trách nhiệm trong bảng mô tả công việc của họ. Bạn sẽ ngạc nhiên khi người khác có thể làm gấp 10, gấp trăm lần cho bạn một cách vui vẻ, tự nguyện chỉ vì bạn bày tỏ sự biết ơn. Ngày nay, tôi chọn giúp đỡ những người trẻ hiểu và sống một cách biết ơn, dù tôi chẳng mong đợi gì từ họ, vì những việc tôi làm là để nuôi sống tinh thần cộng đồng của chính bản thân mình.

Các bạn trẻ ạ, hãy dừng lại hít thở thật sâu. Hãy dừng lại để nghĩ về những người đang, đã và sẽ giúp mình. Hãy nói lời cám ơn, bày tỏ sự biết ơn với họ. Và hãy làm điều này mỗi ngày với mọi người xung quanh. Cuộc đời bạn rồi sẽ khác!

Thành công vs. Bình an




“Con muốn hỏi cô là cuộc đời này, giữa thành công & bình an thì mình nên chọn cái nào hả cô?”

Bạn tâm sự dài lắm, nhưng chủ yếu vẫn là bối rối hông biết sống sao. Thành công chắc là phải ganh đua, hơn thua với người đời thì sao mà bình an. Còn rẽ qua khúc quanh bình an là chắc phải buông bỏ hết, làm sao thành công cho nổi. Vậy, nên bạn trẻ đứng giữa ngã 3 đời, lòng rối bời không biết phải chọn sao.

Ủa mà tại sao phải chọn? Ai bắt mình phải chọn? Thành công & bình an chưa bao giờ là hai thế lực đối lập nhau, chưa khi nào là tử thù có mày thì hổng có tao. Sao phải chọn?

Nếu lấy bản thân ra làm ví dụ. Tôi bình an vì tôi đang theo đuổi và thực hiện mục đích cuộc đời mình. Tôi nghĩ mình thành công vì tôi hoàn toàn tự do trong tư duy, suy nghĩ, lựa chọn những điều mình theo đuổi, và so far thì hết sức vui vẻ, hạnh phúc với những gì mình đang thực hiện. Điều đó không có nghĩa là hàng ngày tôi không đối diện với những challenge - thử thách từ thể loại khủng long quánh nhau vật vã tới vi mô ngơ ngác như thoáng mây chiều chợt nhớ chốn quê xưa Có điều, đường đi nào mà chẳng giẫm lộn mấy cọng gai. Khác nhau là, tâm bình an thì mỉm cười ngồi xuống gỡ gai ra. Không bình an thì mắc kẹt ở đó chửi bới la làng gọi tên đứa này thằng nọ.

Tôi bình an vì khi đưa ra bất kỳ quyết định gì trong đời đều biết rõ mình làm vì mục tiêu trong trẻo nhất, vì giá trị và mục đích sống của bản thân. Vậy, là bình an. Còn ai nói gì, nghĩ gì, hiểu lầm gì, nghi ngờ ganh ghét gì kệ người ta. Ai rảnh người đó bỏ chuyện nhà lo chuyện người. Tội họ!

Cho nên người trẻ ạ, tới đây thì bạn nên quay về đặt lại những câu hỏi cơ bản như sau:

1. Thành công với bạn nghĩa là gì?

Phải hỏi mình câu này vì thành công với mỗi người là một khái niệm rất khác nhau, trừ phi bạn lười hay không chịu suy nghĩ nên lấy thước đo chung của xã hội mà áp lên mình. Nếu có, thì đừng complain sau này tại sao người đời ác dữ, ép bạn phải gồng mình làm theo thứ bạn hổng tin vào. Mình lười thì mình tự chịu thôi. Trách ai giờ?

2. Với định nghĩa đó, tôi đã gọi là thành công chưa?

Nếu chưa, thì là tại sao? Do tôi làm chưa tới, thiếu lửa, thiếu quyết liệt, hay là thiếu kiến thức kỹ năng? Nhớ đừng dựa vào ai hay đổ thừa ai. Người muốn làm rồi thì tự họ sẽ nghĩ ra ba vạn năm ngàn cách. Còn không muốn làm thì có đưa sẵn đồ ăn vào miệng, vẫn cau mày sao chưa chỉ cách nhai.

3. Nếu thành công rồi liệu tôi có bình an?

Nếu bạn nghĩ mình thành công nhưng vẫn chẳng bình an, có lẽ có gì đó sai sai trên hành trình lựa chọn và ra quyết định. Có khi nào bạn đang làm những thứ mà mình hổng muốn? Có khi nào việc bạn đang làm không liên quan gì tới giá trị mà bạn hướng về? Có khi nào bạn biết thứ mình làm có thể hại người nhưng nhắm mắt làm ngơ? Có khi nào thành công mà bạn nhắc tới chỉ là lớp vỏ bọc giả tạo để đời leave you alone - để bạn yên mà trốn vào tủ áo?

Rồi, giờ bạn nghĩ gì, tìm ra câu trả lời hay chưa thì cứ tự mình tiếp tục phản tư nha. Có điều, thành công hay bình an không phải là 2 lựa chọn một mất một còn như bạn nghĩ.

Forever in debt



Ngày xưa khi còn đi làm thuê cho tập đoàn, tôi được cất nhắc lên rất nhanh nhờ 2 cách tiếp cận vô cùng đơn giản. Một là luôn làm việc với tâm thế xem công ty đó là công ty của mình. Hai là khi được giao việc, luôn tìm hiểu tại sao người ta giao cho mình việc đó, mục đích muốn đạt được là gì, và nhờ hiểu chữ why nên luôn nghĩ ra được thêm một mớ cách nữa để giúp đạt được mục đích.

Ai đi làm thuê cũng hay nghĩ kiểu, trả nhiêu đó tiền, làm nhiêu đó việc, công ty của người ta làm ăn ra sao là chuyện của người ta, chả liên quan gì đến cuộc đời mình. Người có cách nghĩ như thế là người tự lột bỏ cơ hội học hỏi, tiến thân của cá nhân và trong sự nghiệp. Tôi chưa bao giờ nghĩ mình đi làm công ăn lương. Tôi nghĩ thật cám ơn lòng dũng cảm của người ta vì đã dám thuê mình, cho mình cơ hội được trả tiền để đi học MBA. Trời ơi đi học đóng tiền muốn xỉu. Ở đây vừa được học vừa có tiền. Làm sai hậu quả người ta chịu. Có cái trường nào mà nó vô lý như vậy hay không?

Tâm thế vậy, nên tôi đi làm bằng lòng biết ơn, bỏ qua những sự linh tinh bon chen ganh ghét chốn đông người. Ở đâu đông người là có politics - chính trị. Công ty nào cũng thế. Tập thể nào cũng thế. Hơi đâu mà để ý phí thời gian và công sức. Để thời gian lo học cho hết cái khoá sung sướng vừa học vừa được trả tiền này. Và vì biết ơn, nên nghĩ như người làm chủ, hiểu pain point - nỗi đau của họ, chia sẻ nỗi đau đó bằng cách luôn tìm nhiều cách để đạt được mục tiêu đề ra.

Giao 5 việc, tự nghĩ ra thêm 5 việc nữa để hoàn thành mục tiêu. Làm với tinh thần say mê sáng tạo, ideate - xây dựng ý tưởng và thử nghiệm cách mới không ngừng để hoàn thành mục tiêu hơn mong đợi, nhanh hơn, tốt hơn, hay hơn, vui hơn, wow hơn. Tâm thế luôn là như thế. Thái độ luôn là như thế. Thời đi làm có lẽ tôi học được về quản trị kinh doanh gấp vạn lần so với thời ngáp dài ngồi trong lớp học MBA.

Trên tâm thế đó, và vì nghĩ mình làm chủ, nên làm gì cũng bắt đầu từ cái gốc mà suy nghĩ. Khi được giao việc, câu đầu tiên sẽ hỏi là tại sao cần làm việc này, để đạt được mục đích gì? Tôi chưa bao giờ làm việc như thiên lôi, ai bảo sao làm vậy, ai chỉ đâu đánh đó. Nếu không hiểu tại sao cần làm một việc nào đó, làm sao bạn có thể sáng tạo hơn và làm tốt hơn? Impossible! Không xác định được mục đích muốn đạt được là gì, làm sao suy nghĩ được nhiều hướng tiếp cận? Đây chính là tử huyệt của giáo dục Việt Nam, đào tạo những thế hệ nói sao nghe vậy, bảo sao làm vậy, không biết hỏi chỉ học vẹt, không biết sáng tạo vì chả hiểu nguyên lý, mục đích chính của bản thân không quan tâm toàn lo nhiều chuyện, drama, chửi bới thiên hạ mà không biết khiêm cung nhìn lại bản thân mình.

Ngày nay, người ta xài chữ trending là intra-preneur, doanh nhân làm thuê. Thật ra, ý nghĩa chỉ đơn giản là suy nghĩ, tư duy, hành động như một người làm chủ. Cũng là đi làm 8 tiếng, có người nghĩ mình làm chủ, luôn xông pha, take initiative - đưa ra sáng kiến mới liên tục để hoàn thành mục tiêu, cô chỗ làm như trường học. Có người như con zombie, ngồi chờ hết giờ bấm nút, coi việc đi làm như ngồi tù. Sự việc giống nhau, hai thái độ và cách tiếp cận khác nhau, chia thành người giỏi, vươn lên không ngừng và kẻ lơ mơ ngồi than trách sao phận mình ngang trái. Người có tâm thế làm chủ, họ luôn tích cực, bỏ qua chuyện nhỏ nhặt linh tinh, thấy môi trường không tốt không học được thì dễ dàng bỏ đi, vì họ biết còn rất nhiều nơi khác sẵn sàng chào đón họ. Người ngồi một chỗ, sợ mất việc, nhưng than phiền, nói xấu, càm ràm đủ thứ về công ty đã đóng học phí cho mình là kẻ vô dụng, làm không được, học không xong. Sau này trong đời, nghe ai mắng chửi, than phiền, chỉ trích nơi họ vẫn cứ lết tới lãnh lương không dám bỏ hàng ngày, tôi biết đó không phải là người dùng được.

Tôi đi làm thuê nhiều nơi, làm chủ cũng nhiều nơi. Với tôi, tất cả mọi chỗ làm, mọi cơ hội đều là nơi đã đóng học phí cho tôi lớn lên, cho tôi thành người, cho tôi lãnh bằng MBA trường đời, cho tôi có được tất cả những gì ngày hôm nay có. Mỗi năm, đến ngày sinh nhật ông chủ tịch tập đoàn vẫn nhắn tin cám ơn hai ông bà đã cho tôi cơ hội được làm việc và lớn lên, cám ơn sự tin tưởng và học phí họ đã đóng cho tôi. I am forever in debt - Cả đời này, tôi luôn nợ họ lời cám ơn như thế.

Dynamo



Hồi xưa đi làm thuê, chưa một ngày nghĩ mình làm thuê. Tâm thế là mình sở hữu công việc đó, và luôn chủ động nghĩ ra một vạn thứ mới để làm hay hơn, tốt hơn, sáng tạo hơn, hiệu quả hơn. Chả cần ai khen ngợi, nhìn nhận, thưởng tiền thưởng bạc gì. Thích là làm. Đam mê là làm. Chinh phục bản thân là chính. Nhưng cũng nhờ vậy mà được ông chủ tịch tập đoàn coi trọng lắm. Và đường công danh, do vậy cũng lên ào ào. Trong vòng 5 năm, lên chức 3 lần. Khi nhậm chức Giám đốc phát triển thị trường quốc tế, nắm cả thế giới trong tay, mới hiểu nguyên lý cực kỳ đơn giản, một doanh nghiệp muốn phát triển nhanh và bền vững, cần những người làm công với tâm thế của người làm chủ.

Hôm coach cho các doanh nghiệp Việt Nam, các bạn hỏi sao đánh giá được ai là người sẽ cùng mình tiến về phía trước. Dễ lắm. Đứa nào không ngừng suy nghĩ, không ngừng sáng tạo, đưa ra hết phát kiến này đến phát kiến khác, và triển khai ào ào, giúp ta tiến mỗi ngày gần hơn đến tầm nhìn của mình, chính là họ đó. Những người này, họ chả bao giờ đòi lương đòi thưởng, tính toán nhỏ nhoi. Họ lao vào, xông ra, đẩy mọi thứ về phía trước, chỉ vì họ là người của tương lai. Khi nhận diện ra họ, hãy trọng dụng họ, hãy đãi ngộ họ, cân nhắc họ dù họ chưa một lần đòi hỏi. Doanh nghiệp, cần những nhân tố dynamo - máy phát điện như thế để chạy đường dài.

Mấy đứa ngồi im chờ đưa việc, giỏi múa môn né việc, phàn nàn nhiều làm chả bao nhiêu, chỉ chăm chăm lo chuyện bạc tiền, thì có gì đâu mà sợ mất? Mất, chả ảnh hưởng hòa bình thế giới. Mất, đỡ phiền. Mất, nghĩa là ta có cơ hội tìm người thay thế tốt hơn. Đời này, chả có ai là không thay thế được. Đừng quan trọng hóa vấn đề!

Nên, chỉ mấy bạn đi làm nè, nếu muốn phát triển nhanh, hãy xây cho mình tâm thế và tư duy của người làm chủ. Và dặn mấy doanh nghiệp SME nè, nên chậm lại, quan sát, và sắm cho mình vài cái dynamo để chạy đường dài.


Don't work for anyone - Đừng làm cho ai khác



Cả đời, dù đã từng vài bận làm thuê, và hiểu rất rõ tại sao mình xin đi làm thuê, tôi vẫn nghĩ là bản thân chưa bao giờ đi làm cho ai. Vì trước giờ vẫn làm việc với tâm thế I work for myself - làm việc cho chính bản thân mình. Không phải vậy sao? Bạn đi làm để làm gì? Học hỏi? Nâng cao kiến thức và kỹ năng? Kiếm tiền? Muốn có tên thương hiệu công ty đó trên profile của mình? Thăng tiến trong nghề nghiệp? Chứng tỏ bản thân? Phát triển sự nghiệp? Vì được đi nước ngoài? Vì làm việc ở đó không áp lực? Vì được làm ngành mình yêu thích? Vì vừa kiếm được tiền vừa được làm điều mình thích, vv và vv. Nếu đọc lại, sẽ thấy tất cả những mục tiêu mà ta đưa ra khi chọn nơi làm việc đều mang lại lợi ích cho bản thân.

Trong đời chưa bao giờ nghe ai trả lời đi làm để “đóng góp giúp công ty phát triển” một cách hồn nhiên hết. Nếu có, thì đó cũng chỉ là để xây dựng profile chiến thắng, để chứng tỏ và xây dựng thương hiệu, thành tích cho cá nhân. Ngày xưa đi làm thuê, tôi cũng vậy thôi, có tính toán mục tiêu cá nhân hết sức rõ ràng. 

Job đầu đời hồi còn sinh viên năm 2, đi làm là để kiếm tiền, nên ai làm gì, chính trị chính em gì bỏ qua hết, chỉ chăm chăm ngậm miệng làm việc để kiếm tiền. 

Job thứ 2 chuyển qua công ty nước ngoài làm để học cách làm việc chuyên nghiệp của mấy sếp Tây, để được sử dụng tiếng Anh hàng ngày. 

Job thứ 3 đi làm để học về sales & marketing, vì không có chuyên môn. 

Job thứ 4 xin đi làm ở Úc để hội nhập môi trường làm việc chuyên nghiệp tại một quốc gia khác và học cách làm e-commerce từ thời ngành này mới chập chững bùng lên. 

Job thứ 5 đi làm vì muốn học qua trải nghiệm ngành quảng cáo, được trực tiếp làm việc và xây dựng chiến lược marketing và quảng cáo cho nhiều nhãn hàng lớn tầm quốc tế. 

Job thứ 6 đi làm vì muốn trở thành global executive – lãnh đạo tầm quốc tế, quản trị nhiều quốc gia.

Khai thật ra hết rồi đó. Đi làm là có mục tiêu cá nhân hết và đều đạt được những mục tiêu đó trên cả mong đợi. Mỗi môi trường và ngành nghề đều học được không biết bao nhiêu là thứ hay ho, để cuối cùng có thể làm chủ một cách nhẹ nhàng. Kể ra bao nhiêu đó thứ chỉ để nhắn nhủ các bạn đang đi làm là, đừng tự dối lòng, phàn nàn, kể công các kiểu là mình đang đóng góp. Thực tế, đây chỉ là sự trao đổi mang lại lợi ích cho cả đôi bên. Vì thế, công việc cuối cùng là công cụ để bạn phát triển bản thân, nuôi sống bản thân. Vì thế, khi tư duy về chọn ngành nghề, chọn công ty, chọn công việc, đừng bắt đầu từ những ý niệm mơ hồ, chung chung, cao cả gì hết. Hãy bắt đầu một cách hết sức đời, hết sức bình dị là bạn đang cần gì từ công việc đó trong thời gian này.

Tại mỗi giai đoạn cuộc đời, ta có những nhu cầu hết sức khác nhau. Có khi chỉ để kiếm tiền. Có khi để học một thứ gì đó mà ta không được học trong trường lớp. Có khi chỉ để đóng cái mác công ty đó lên CV. Cứ thành thật với bản thân. Không dám nói thiệt mục tiêu cá nhân với ai thì cũng phải nói thiệt với cá nhân mình. Rồi chủ động tìm công việc để thoả mãn nhu cầu cá nhân đó. Rồi làm hết mình và học hết mình, bỏ qua hết ba thứ linh tinh, drama tào lao trong tập thể nếu có. 

Hầu hết người đi làm hoang phí thời gian vào ba chuyện gossip nơi công sở. Lâu dần tưởng mình thành diễn viên, quên mất mình đi làm mục tiêu là để làm gì. Nên hết sức tập trung để hoàn thành mục tiêu của mình trong thời gian làm việc ở một nơi nào đó. Hành trình làm việc chính là hành trình bạn xây dựng thương hiệu cá nhân. Hỏi mình, nếu lấy tên mình dán lên kết quả công việc vừa mới xong mang ra bán liệu có ai mua không? Bạn có tự tin không? Hay xấu hổ? Vấn đề không phải là đánh cái dấu một cái task đã hoàn thành, mà là hoàn thành kiểu gì, kiểu tự tin hay xấu hổ.

Cuối cùng, bạn đâu có làm việc gì cho ai. Thật ra, bạn đang làm việc cho chính bản thân mình, để thoả mãn mục tiêu cá nhân, để xây dựng thương hiệu cá nhân. Cho nên, đôi khi ta cần bình tâm, rõ ràng với bản thân về cách chọn việc, chọn công ty, và cách ta đang đối xử với công việc và công ty đó. Vài gạch đầu dòng của bản thân tôi:

1. Xây dựng mục tiêu cá nhân 
2. Chọn công việc và công ty có thể giúp thực hiện mục tiêu cá nhân 
3. Tận tâm tận lực làm việc không than phiền để đạt được mục tiêu cá nhân 
4. Tận dụng cơ hội học hỏi tất cả những gì có thể 
5. Bỏ qua mọi trò chính trị công sở mất thời gian vô ích 
6. Xây dựng thương hiệu cá nhân qua từng công việc nhỏ hoàn thành mỗi ngày 
7. Luôn biết ơn và để lại dấn ấn đẹp khi ra đi

Don’t work for anyone! Đừng làm việc cho ai. Hãy cứ làm cho chính bản thân mình, một cách chính trực và tận tâm nhất. Kinh nghiệm, trải nghiệm, kiến thức ta nhận được qua mỗi công ty, công việc, mới chính là tài sản quý giá nhất giúp ta thành công trên hành trình đạt được những mục tiêu lớn hơn trong cuộc đời mình. Stay focused! Hãy hết sức tập trung!

Tư duy miếng bánh



Gặp người tính toán thiệt hơn, đi làm chỉ muốn làm sao cho công sức bỏ ra ít hơn hay nhiều lắm là bằng mức họ tự cho là vừa phải với tiền lương thì ta phải làm sao? Đời, luôn có những người như thế, vì tầm nhìn của họ không qua khỏi được luỹ tre làng. Người như thế, ignorant – thiếu hiểu biết về khả năng của bản thân, và chính sự tính toán thiệt hơn là vật cản lớn nhất trên con đường tiến thân & thành công của họ, khi chưa làm mà đã sợ thiệt thòi.

Hồi xưa đi làm thuê, ông chủ tịch gặp tôi hay hỏi, “What’s up your sleeve again? – Lại bày trò mới nữa chứ gì?” Tôi đi làm, với tâm thế của người làm chủ, luôn làm nhiều hơn công việc được giao, luôn chủ động nghĩ ra phát kiến mới để đóng góp, luôn trăn trở tìm cách để công ty phát triển nhanh hơn, tốt hơn, bền vững hơn. Đến cả vị trí Special Project – Quản trị dự án đặc biệt cũng tự nghĩ ra vì thấy cần một người chuyên tập trung chỉ để transform – chuyển đổi các thị trường quốc tế đang gặp vấn đề về lợi nhuận. Vậy, là công ty phải sinh ra vị trí mới, vì nó quá hợp lý khi nghe trình bày.

Đối tác có người mô tả tôi là tâm bão. Đi đến đâu thì bão nổi lên tới đó, vì bày ra quá nhiều thứ và năng lượng cứ ào ào. Còn tôi, chỉ biết có một điều, lao vào làm vì muốn pilot – thử nghiệm những ý tưởng mình nghĩ ra. Thành công thì quá hay. Không thành công thì cũng là bài học cho tổ chức. Không làm sao biết được hay không. Không dấn thân sao biết hành trình phía trước có hoa thơm cỏ lạ như nào. Khi tập đoàn bán xong, ông chủ tịch mới tâm sự rằng, ông thương tôi vì tôi không chỉ lo miếng bánh mà luôn làm việc hết mình vì cả cái bánh. Chính nhờ tư duy đó, nên tôi được cất nhắc rất nhanh.

Sau này, khi làm việc với team, tôi luôn cất nhắc những người có tư duy whole cake – cả cái bánh. Họ tự thấy việc cần làm, tự mang vác trách nhiệm lên vai, tự xông xáo mà bạn chẳng cần phải nói một câu động viên nào hết cả, vì sự phát triển của cả công ty. Ngược lại, người làm việc với tư duy miếng bánh – slice of cake, người chỉ biết khư khư lo tính toán làm sao để lời tiền lương, kêu thì làm, tránh việc như phòng bệnh, gặp sếp thì múa như biểu diễn, sau lưng sếp thì cuộn tròn ngủ đông, làm việc mà chẳng có chút cam kết nào với công việc mình làm, người như thế tôi dần dần loại khỏi team, chỉ vì không chịu được kiểu tư duy nhỏ nhoi như thế.

Rồi, bạn chọn đi, bạn đi làm để bán sức lao động, hay đi làm để tìm kiếm cơ hội mới, để phát triển bản thân mình? Nếu bán sức lao động thì, người ta sẽ chỉ mua với giá nào hời nhất, và chỉ trả nhiều nhất là đúng giá thôi đấy nhé. Và khi sức lao động đó của bạn không còn giá trị gì với người ta nữa, thì cắt một phát là xong. Nhưng nếu bạn đi làm để tạo ra giá trị thì, thế giới này bao la cơ hội để bạn tiến xa. Nếu người ta không tạo điều kiện cho bạn tiến thì sao? Đâu có sao, thì ta tìm nơi khác mà sải cánh. Là mình thôi, là cách mình tư duy và bước đi trong đời. Đừng đổ thừa ai khác.

Ask yourself today, are you only worth a slice of cake. Hãy tự hỏi mình hôm nay đi nhé, phải chăng giá của bạn chỉ to bằng miếng bánh mà thôi.

Những căn bệnh khiến bạn không thể phát triển bản thân



Trong thời gian làm việc tại Việt Nam vừa qua, tôi viết rất nhiều về kỹ năng, phẩm chất, và chia sẻ nhiều công cụ giúp các bạn trẻ phát triển bản thân. Tuy nhiên, tôi nhận thấy có rất nhiều trường hợp bản thân các bạn trẻ không biết mình thiếu kỹ năng gì, hoặc tưởng là mình đã có kỹ năng rồi, nên không có kế hoạch rèn luyện. Hôm nay, đứng từ góc độ ngược lại của người sử dụng nhân sự, tôi muốn chia sẻ với các bạn những triệu chứng bệnh thường ngày tại nơi làm việc mà tôi ghi nhận được. Những căn bệnh này chính là nguyên nhân gây ra sự mất tập trung, cản trở việc phát triển bản thân.

1. Bệnh im: do lớn lên trong môi trường giáo dục thụ động, người Việt đã quen nghe và im. Khi bắt đầu làm đi làm, thói quen này trở thành bệnh. Sếp giao việc xong, làm xong không xong cũng im. Gặp vấn đề giữa chừng không giải quyết được cũng im. Sếp không hỏi tới thì im luôn, cho qua. Chờ đến khi hỏi thì đưa ra đủ kiểu lý do tại sao công việc chưa xong, dự án dở dang, không thành. Đây là triệu chứng của bệnh thiếu sự chủ động, thiếu kỹ năng giải quyết vấn đề và kỹ năng giao tiếp. Đây là bệnh nghiêm trọng sẽ cản trở mọi sự phát triển sự nghiệp phía trước. Nếu đang bệnh, cần chữa ngay.

2. Bệnh đổ thừa: khi hỏi tại sao việc không xong, 99% câu trả lời là tại vì đứa khác. Thói quen đổ thừa người khác không giúp gì cho ai. Nó chỉ cho thấy bạn là người thiếu trách nhiệm, kém khả năng, không đáng tin cậy. Reliability – Sự đáng tin cậy là một phẩm chất cực kỳ quan trọng của người đi làm. Nếu giao việc cho bạn mà không trông cậy được vào bạn, chỉ toàn nghe đổ thừa, thì ai sẽ trọng dụng và giao việc trọng đại hơn cho bạn?

3. Bệnh kể lể: khi kết quả không đạt, chưa đạt và bị sếp hỏi tại sao, hoặc khi sếp kiểm tra xem đang làm gì, rất nhiều bạn trẻ phản ứng tự vệ bằng cách kể lể ra một vạn thứ task đang làm. Chuyện bạn đang làm bao nhiêu task không hề quan trọng. Nếu kể lể để thấy bạn đang làm cực khổ, hy sinh thân mình vì nghĩa lớn thì quên đi. Làm bao nhiêu, nhiều ít không quan trọng. Quan trọng là có đạt được kết quả, chỉ tiêu được giao không. Nếu làm 1 việc rồi đi chơi mà kết quả đạt được là OK. Nếu làm một vạn thứ mà không tạo ra kết quả thì cũng không có ý nghĩa gì. Do đó, nếu biết mình có bệnh kể lể, hãy chữa bằng cách đi chơi nhiều hơn, làm ít hơn nhưng luôn đạt được KPI được giao.

4. Bệnh nhiều chuyện & politics: chắc là do Việt Nam thiếu chương trình giải trí, nên tự mình viết kịch bản rồi tự diễn vai chính luôn tại công sở trở thành sở thích của nhiều người. Họ không có thời gian phát triển bản thân, không có thời gian rèn luyện kỹ năng, nhưng ngày nào không gây chuyện, xì xào bàn tán là ngày đó thiếu gia vị cuộc sống. That’s OK. Không sao. Nếu bạn sinh ra trong đời chỉ để đóng các vai drama hàng ngày rồi chết thì cứ đóng. Thời gian phí phạm vô ích vào những thị phi đời thường đó sẽ quận vào vận mệnh bạn suốt đời, khiến bạn loay hoay, quẩn quanh trong chốn ao tù do chính bạn tạo ra.

5. Bệnh ego: có lẽ đây là căn bệnh khủng khiếp và tràn lan nhất mà tôi thấy tại Việt Nam. Gía trị, thái độ, kiến thức, kỹ năng thứ gì cũng thiếu nhưng ego thì thổi phồng, nổ đì đùng mọi lúc mọi nơi. Cái tôi hoang tưởng này chỉ làm được một việc mà thôi, đó là lôi người ta xềnh xệch về phía sau, vào quá khứ, bịt mắt bịt mũi không cho người ta nhìn thấy cơ hội được lớn lên, được là chính mình, được làm những điều vượt qua giới hạn mà bản thân tưởng tượng. Thế giới này to lắm. Mở cửa thấy núi. Núi cao luôn có núi cao hơn, người giỏi luôn có người giỏi hơn. Và người không giỏi mà tưởng mình giỏi thì bạn vừa khai tử tương lai của chính bản thân mình.

6. Bệnh emo: vì ego nên đâm ra emo (cảm xúc lung tung không cần thiết). Người khác nói thì không lắng nghe, chỉ biết chăm chăm chém dạt mọi người ra để giành lấy phần thắng về mình. Người khác đưa ý tưởng thì gạt phăng, trả treo tiêu cực, cãi vã, drama cho thật cao trào đến nhìn không nổi mặt nhau. Người không quản trị được cảm xúc là người thiếu EQ, không có cái nhìn toàn cảnh, không hiểu nguồn gốc của vấn đề và sẽ chẳng bao giờ làm gì thành công cả.

7. Bệnh hoang tưởng: đây là bệnh làm tôi ngạc nhiên nhất khi trở lại Việt nam làm việc. Dù nền tảng giáo dục không tới đâu, đến học đại học ra trường vẫn không chút kỹ năng hội nhập vào công việc, nhưng sự tự tin thái quá vào sức toả sáng của bản thân thì luôn cao vút. Đây là bệnh ếch ngồi đáy giếng, không biết trời cao đất rộng, cần phải bị đời tán cho vài cú lăn lốc mới tỉnh người.

Tôi viết thế này, quá thẳng thắn, quá trực tiếp, sẽ làm không ít người khó chịu. Nhưng nghĩ rằng chúng ta không còn quá nhiều thời gian để nói những lời hoa mỹ với nhau. Thuốc đắng dã tật. Nếu bạn rón rén cảm thấy mình đang có bệnh, làm ơn chữa. Chúng ta nói với nhau ở đây không phải để dìm hàng nhau. Nói với nhau những lời chân thật là thực sự quan tâm, thực sự mong muốn cùng nhau phát triển bản thân, cùng nhau nắm bắt những cơ hội mới của tương lai và thế giới. Trừ phi bạn không muốn phát triển….

Tâm thế



Hồi xưa đi làm tập đoàn, có chuyện này mà mấy sếp kể lại hoài, nói Phi không bình thường. Trước khi bắt đầu công việc chính thức làm giám đốc marketing quốc tế tại Sydney, tôi còn 1 tuần lo việc riêng rồi mới vô nhận việc ngày đầu. Nhưng tính tôi, không làm gì thì thôi. Đã nhận sẽ luôn nghĩ về công việc đó, luôn tìm cách làm cho nó hay ho nhất, vượt xa mong đợi nhất, thành công nhất. Vậy là, chưa tới ngày đi làm nhưng đã gởi ý tưởng, đề nghị, bắt đầu làm survey nghiên cứu chuẩn bị cho kế hoạch rồi. Anh sếp ngạc nhiên, kể hết cho cả công ty, và sau này có dịp đều mang ra nhắc.

Tôi không chấp nhận trở lực, khó khăn, thử thách. Và tin rằng luôn có nhiều cách để vượt qua mọi giới hạn hiện có. Và luôn quậy tưng mọi thứ, tìm ra mọi cách để dự án mà mình chịu trách nhiệm trở thành một dấu ấn cá nhân trong cuộc đời mình. Và đơn giản chỉ vậy thôi. Đó là chìa khoá giúp tôi vươn lên trong một tập đoàn, tại một nước không phải là bổn xứ.

Giờ, làm việc với nhiều bạn trẻ Việt Nam, sao cứ như là giữ con mọn. Làm cái này không được. Làm cái nọ khó quá. Em chỉ làm chiến lược thôi không làm chuyện cỏn con. Cái gì cũng thấy khó. Thứ gì cũng thấy giới hạn thì đời này chẳng làm chuyện gì cho nó tới nơi. Nếu ngồi đó chờ người ta sắp bài ngay ngắn cho mình chia thì dẹp đi đừng có chơi bài. Làm thuê hay làm chủ, làm chuyện gì cũng có khó khăn và giới hạn. Người giỏi và người dở chỉ cách nhau gang tấc ở đó thôi. Người giỏi thì sáng tạo không ngừng. Sao cũng có cách. Sao cũng giải quyết. Sao cũng làm cho ra trò và toả sáng. Người õng ẹo thì càm ràm liếc ngoáy, yêu thương chăm sóc hò hét các kiểu vẫn chớp chớp mi không thoải mái chẳng bằng lòng. Vậy thôi về nghỉ khoẻ đi. Làm chi cho người ta thêm mệt?

Quá nhiều người trong chúng ta mãi đi kiếm tìm công cụ. Tôi hay nói, công cụ nắm trong tay một vốc cũng chả làm ra thứ trò trống gì. Khi đầu đã nghĩ không được, tâm đã vắng nhà rồi, thì có đưa một đống tài sản vẫn không tìm ra lời giải. Khi nhìn chỉ thấy toàn giới hạn, thì có cho vay cả bầu trời vẫn phàn nàn rằng chưa đủ. Còn khi say mê tạo ra những diệu kỳ trong bất cứ việc gì, thì đưa cái hũ nửa lít cũng ngỡ là vũ trụ vô biên. Cho nên, tất cả cuối cùng quay trở về tâm thế mà thôi. Thấy khó quá thì đừng đòi hỏi và cũng chẳng nên làm. Mà đã không làm thì cũng đừng tính toán thiệt hơn. Còn làm, thì hãy dọn cho mình tâm thế nothing is impossible – không gì là không thể.

Nếu đã không gì là không thể, thì làm gì còn giới hạn, thì sức sáng tạo vô song sẽ tự nhiên kéo về gõ cửa trái tim. Năm mới rồi, nghĩ về tâm thế đi thôi. Xin đừng chỉ nhắn gọi hỏi nhau về công cụ.

Inferiority Complex - Mặc cảm thấp kém

Sau trận bóng tuyết lịch sử, tờ Fox Sport Asia dưa tin như sau: “Forget defeat, Vietnam’s real prize is erasing ASEAN’s inferiority complex – Quên thất bại, thành tích của Việt Nam đã xoá bỏ bệnh mặc cảm thấp kém của dân Đông Nam Á.” Nghĩa là người phương Tây nghĩ rằng dân châu Á bị bệnh feriority complex – mặc cảm thấp kém.

Mà có lần tôi gặp một vị giáo sư người Áo, ông cũng nói ông đang chữa bệnh này cho một người CEO tại Việt Nam. Đây cũng là lời giải thích cho sự tôn sùng vô điều kiện của người Việt Nam đối với ai mắt xanh mũi lõ. Trong tiềm thức của chúng ta, họ văn mình hơn, họ tiến bộ hơn, họ giỏi hơn và thế là ta tự cảm thấy mình thấp kém hơn. Dĩ nhiên, người sống trong môi trường xã hội và giáo dục văn minh hơn sẽ văn minh hơn. Nhưng điều đó đâu có làm cho ta thấp kém. Sau khi đã bôn ba làm việc khắp nơi trên thế giới, tôi thấy ai cũng có tiềm năng ngang nhau. Ăn thua là ta có biết phát huy tiềm năng đó hay không.

Có lần, nhận được inbox của một bạn trẻ than chán quá, vì thấy bản thân không giỏi thứ gì, mất phương hướng, chẳng biết phải làm sao với cuộc đời mình nữa. Bạn hỏi tôi giờ có cách nào giúp bạn hay không. Bạn bị bệnh inferiority complex đó. 
Triệu chứng của người bị inferiority complex như sau nhé.

1. Being ultra sensitive – Quá nhạy cảm: người ta vừa nói gì đó loáng thoáng có đụng tới mình là nổi cơn lên và phản ứng quá đáng. Đó là cái bệnh sợ người khác nói xấu, chê bai. Trời, ai nói gì kệ người ta. Không lẽ đi theo rình nghe xem 7 tỷ người trên thế giới có ai nói xấu gì mình.

2. Always comparing yourself to another person’s no. 1 winning quality – luôn so sánh mình với điểm mạnh nhất của ai đó: người ta giỏi nhất khoản gì là tài của người ta. Mỗi người có một tài khác nhau chớ. So chi kiểu đó nên cảm thấy mình luôn chẳng bằng ai?

3. Submissive behavior – Luôn ngoan ngoãn: vì thấy mình thấp kém nên nói sao cũng dạ, nói sao cũng nghe, và chẳng có chính kiến. Kiểu này thì nhiều lắm, và chẳng phải cách giáo dục hiện tại của Việt Nam mình là để tạo ra những con người chỉ biết nghe, gật đầu dạ thế này?

4. Perfectionism – Tính hoàn hảo: làm gì cũng quá stress vì mọi chi tiết nhỏ để mọi thứ phải thật hoàn hảo, để không ai chê được mình một chút gì. Thực tế là có ai để ý mấy thứ nhỏ nhặt đó đâu. Ai mà đi soi chuyện nhỏ xíu có khi chẳng nên là đối tượng giao lưu của mình.

5. Procrastination and Inaction – Kéo lê và không hành động: đây là biểu hiện mà tôi thấy nhiều nhất. Sợ! Sợ làm không được, không đúng, thất bại, sợ người ta chê cười nên cứ kéo lê ra chẳng chịu làm, chẳng hành động gì. Cứ vậy mà mong muốn rồi ngồi đó mà nhìn người khác làm, rồi cảm thấy mình thật vô dụng, chẳng bằng ai. Mà bản thân thì như củ khoai không hề nhúc nhích.

6. Social media triggers feelings of guilt, jealousy or shame – Lướt mạng xã hội chỉ để cảm thấy chuyện của người khác làm cho bản thân cảm thấy có lỗi, ghen ghét, hay xấu hổ: mấy loại tình cảm nhỏ nhen này thì tôi thấy nhiều lắm, nhưng thông cảm vì người ta vậy chỉ vì bệnh inferiority complex mà thôi. Cho nên, ai đang thế thì giật mình tỉnh giấc đi, lo thay đổi cho bản thân chứ đừng ngồi đó lo chuyện người khác nữa.

7. You’re secretly very judgemental of other people – Len lén quýnh giá người khác: Ôi loại này thì nhiều lắm nhé. Suối ngày rảnh quá đi rình để đánh giá người ta. Có khi biểu hiện có khi không, nhưng soi kỹ và chẳng hề mở lòng ra để dung nạp ai xung quanh mình cả. Quýnh giá gì? Mình làm thế vì bản thân bị mặc cảm thấp kém. Thôi bỏ đi nhe. Lo cho mình trước đi. Ai sao kệ người ta. Quýnh giá thì được lợi ích gì?

Sự thật về bạn: The truth about you is this – Sự thật về bạn là đây: You are not “inferior” – Bạn chẳng thấp kém hơn ai You are not “superior” – Bạn chẳng nổi trội hơn ai You are simply “you” – Bạn đơn giản chỉ là mình thôi nhé.

Qua loa



Chẳng biết vì cuộc sống dễ dàng hơn, hay do lười suy nghĩ, tôi thấy nhiều bạn trẻ Việt Nam mà tôi từng tiếp xúc có tính hài lòng với sự qua loa. Làm việc mà sơ sơ vậy cũng được rồi, hay làm cho có là được rồi, khỏi mất công suy nghĩ, sợ tốn thêm thời gian hay công sức. Họ cứ lơ ngơ nổi lều phều trên bề mặt, chẳng đầu tư nghiên cứu, suy nghĩ, phản biện, phản tư. Cứ tâm thế đó họ vật vờ trôi nổi, và chẳng làm gì ra trò, và cả đời cũng chỉ phất phơ như thế. Vậy thì đòi hỏi gì người khác phải quan tâm bạn? Vậy thì yêu cầu gì người khác phải giúp đỡ bạn? Vậy thì sao đòi hỏi người ta phải dâng cho bạn cơ hội thăng tiến hay cơ hội kinh doanh?

Nếu đang là kẻ qua loa như thế, bạn biết không người thuê bạn đang bực mình lắm đấy. Còn người có tầm thì chẳng ai chọn bạn làm mentee, nhân viên, hay cộng sự cho bất kỳ dự án nào. Bạn cứ là lục bình trôi nổi trong đời, cứ thảnh thơi cuốn theo dòng chảy cuộc sống, nhưng đừng bao giờ mong có ai nghĩ tới mình khi cần cộng tác. Còn nếu không muốn chảy lêu phêu như thế, có lẽ nên nghĩ cách để hết qua loa trong năm nay. Chia sẻ vài cách cho các bạn đây:

1. Pack your schedule – Bắt đầu mỗi ngày với lịch làm việc kín: nếu chưa bao giờ ngồi xuống đầu ngày để sắp xếp lịch làm việc trong ngày, năm 2018 là năm bạn cần bắt đầu thói quen này đấy. Không sắp xếp thì chẳng bao giờ làm được hay làm xong. Không có lịch thì chẳng biết phải làm gì. Nếu thấy lịch của mình còn trống quá, bắt đầu fill in the blank – điền vào chỗ trống đi nhé. Hãy làm việc, tham gia vào nhiều hoạt động hơn nữa, xung phong nhận nhiều trách nhiệm hơn nữa để giúp bản thân luôn suy nghĩ, hành động, học hỏi trong ngày.

2. Do things no one else is willing to do – Làm việc người khác không thích làm: người có tố chất lãnh đạo là người luôn nhận lãnh trách nhiệm về mình. Người xuất sắc là người luôn làm những việc mà người thường không thích. Bởi vậy, khi đi tìm người giỏi, tôi luôn tạo hoàn cảnh mà câu hỏi là ai sẽ xung phong đứng ra nhận lãnh trách nhiệm này. Đa số người thường sẽ tránh né. Người có tố chất sẽ không ngại việc nhỏ, việc có vẻ boring – chán ngắt, việc nhiều trách nhiệm mà né tránh. Việc người khác né, họ nhận. Và tôi luôn trân trọng, phát triển, cộng tác với những người biết nhận làm những việc mà người khác né. Họ mới là người nên được cho thêm cơ hội, vì tâm thế họ đã sẵn sàng.

3. Learn more than anyone else – học nhiều hơn người khác: người giỏi học hỏi mỗi ngày, mọi nơi, về nhiều phương diện. Vì họ biết cách sắp xếp thời gian để dành riêng thời gian học cho bản thân mỗi ngày, nên họ tiến xa hơn người khác. Đừng nói em không có thời gian. Câu này tôi nghe nhiều rồi. Bạn nghĩ tôi có thời gian không với lượng công việc, công tác cộng đồng, cam kết viết lách của mình? Vậy mà ngày nào tôi cũng có thời gian để học.

4. Read between 2-4 books per month – Đọc từ 2 đến 4 quyển sách mỗi tháng:
có người cả năm chả đọc 1 quyển sách. Trung bình thì các bạn đọc 2-4 quyển sách mỗi năm. Người giỏi đọc nhiều hơn, đa dạng hơn, nên họ tiến nhanh hơn người thường từ 6-12 lần. Bạn cứ qua loa đi không sao. Cứ để người ta qua mặt và phát triển, và thành công, nhưng đừng trách nhé.

5. Never surrender on the things you truly want – Đừng bao giờ bỏ cuộc khi bạn thực sự muốn làm: người qua loa bỏ cuộc nhanh lắm. Họ cứ negative kiểu không được đâu, khó lắm, trời ơi vầy thì thua rồi…. Họ sợ tốn sức suy nghĩ giải pháp, và họ cho rằng thế giới này khan hiếm giải pháp lắm. Nói nghe nè, điều bạn muốn chỉ có bạn mới làm. Chẳng ai rảnh và dại gì mà đi giúp bạn vì bạn không làm được. Người ta chỉ đưa bàn tay ra nâng đỡ khi ta cố gắng hết sức, khi ta quyết chí không bỏ cuộc, khi ta tìm cách vượt qua mọi khó khăn trở ngại để thành công. Khi qua loa, đừng trách người đời hờ hững.

Don’t settle for mediocrity – Đừng cứ qua loa cho xong chuyện. Nếu muốn có một năm mới hay , đầy hứng khởi và thành công, cứ phải thay đổi cái tính qua loa của bản thân mình trước đã.

Người vững vàng



Thành công đòi hỏi một quá trình, và hành trình đi đến thành công đòi hỏi sự vững vàng. Ai mà không gặp khó khăn. Ai mà chẳng bao giờ chùng bước. Đâu đó trong cuộc sống luôn chực chờ những “bất công”, đôi khi có vẻ như chúng được sinh ra chỉ để đánh gục một người – ta.

Vì vậy, để đi hết được hành trình với điểm đến thành công, ta phải luôn tự cổ vũ mình, ta phải vững vàng để có thể cười vào khó khăn, để có thể tự mình đứng lên sau thất bại, để không nản lòng khi đường có vẻ còn xa. Sau đây là những điều mà người muốn thành công tránh KHÔNG làm, để vững vàng bước về phía trước.

1. Waste time feeling sorry for themselves – Phí thời gian tiếc nuối chuyện đã qua: đã là cuộc sống thì sẽ có khi bạn cảm thấy bị đối xử cuộc không công bằng, nhưng người vững vàng chẳng bao giờ vì chuyện đó mà ủ rũ, chán nản. Họ chịu trách nhiệm về hành động và kết quả của bản thân. Họ nhanh chóng vượt qua và cảm ơn hoàn cảnh vì đã dạy mình bài học. Họ cười và tự hỏi “Xong một chuyện. Tiếp theo là gì?”

2. Give away their power – Từ bỏ quyền lực của bản thân: không có ai trên đời này có quyền làm cho bạn cảm thấy thấp kém hay tồi tệ. Họ làm như thế vì chính ta đang trao quyền cho họ đấy thôi. Người vững vàng làm chủ mọi hành động và cảm xúc của mình. Họ biết rõ thế mạnh của bản thân và biết cách ứng đối trong mọi trường hợp.

3. Shy away from change – Sợ thay đổi: người vững vàng luôn chào đón sự thay đổi. Họ chẳng sợ những điều còn chưa biết sẽ ra sao của tương lai. Ngược lại, họ sợ bị rơi vào tình trạng quá thoải mái, quá hài lòng với hiện tại. Họ biết rằng sự thay đổi là môi trường tốt để thể hiện hết tiềm năng của họ.

4. Waste energy on thing they can’t control – Phí thời gian vào những việc mà bản thân không thể làm chủ được: người vững vàng ít khi phàn nàn về bất cứ điều gì, ví dụ như thời tiết, về kẹt xe, hay về người khác. Tất cả những điều này đối với họ nằm ngoài tầm kiểm soát. Thứ họ có thể kiểm soát được là hành động và thái độ của chính bản thân mình. Và họ luôn giữ được thái độ tích cực đó.

5. Worry about pleasing others – Lo lắng chuyện phải làm hài lòng người khác: cuộc sống của mình, không lẽ cả đời cứ phải lo làm hài lòng người khác? Người vững vàng luôn tử tế, công bằng, đôi khi làm người khác hài lòng nhưng ngược lại cũng chẳng sợ phải nói lên sự thật. Họ hiểu rằng nói lên tiếng nói của mình có thể làm người khác chẳng hài lòng, nhưng họ vẫn làm theo cách tiếp cận hòa bình của riêng mình.

6. Dwell on the past – Kẹt trong quá khứ: chấp nhận quá khứ và học hỏi từ quá khứ là điều người vững vàng làm. Họ chẳng bao giờ chán nản vì thất bại của quá khứ, nhưng cũng không kiêu ngạo vì một chút thành công. Người vững vàng tập trung năng lượng vào hành động trong hiện tại và chuẩn bị cho tương lai.

7. Make the same mistakes over and over – Mắc cùng một sai lầm nhiều lần: kiến thức không phải là điều bạn vừa mới được dạy. Kiến thức đòi hỏi bạn phải dành thời gian cho bản thân để suy ngẫm về điều mình mới học, cho chính mình, cho chính hoàn cảnh của mình. Quá trình tự suy ngẫm này rất quan trọng đối với mỗi người. Nhờ nó mà chúng ta hiểu tại sao mình làm sai, cần phải làm gì để sửa sai, và chẳng bao giờ mắc phải một sai lầm lần thứ 2 chứ đừng nói nhiều lần.

8. Resent other people’s success – Ghen tị với thành công của người khác: người vững vàng không khó chịu khi nhìn thấy người khác thành công. Họ học từ sự thành công của người khác và tập trung năng lượng vào việc xây dựng thành công cho bản thân mình.

9. Fear alone time – Sợ một mình: người vững vàng hiểu và trân trọng thời gian cho riêng mình. Họ chẳng bao giờ sợ phải cảm thấy cô đơn. Họ sử dụng thời gian riêng tư để suy ngẫm, lên kế hoạch, chuẩn bị cho những gì cần thực hiện. Họ vui vẻ cùng mọi người, nhưng họ cũng vui vẻ khi chỉ riêng mình một cõi.

10. Expect immediate results – Muốn có kết quả nhanh: làm gì cũng vậy, người vững vàng luôn tính chuyện lâu dài. Họ biết sử dụng năng lượng hợp lý cho một hành trình dài. Họ chia hành trình thành những chặng nhỏ và ăn mừng khi đạt được những thành công nhỏ trên từng chặng. Họ biết rằng làm gì cũng cần phải có thời gian, và người còn đứng vững sau cùng mới là người chiến thắng.


Nhận xét